Bir cismi 5 metre yukarı kaldırmak için 20 N kuvvet uygulayan bir kişi, fiziksel anlamda kaç J iş yapmıştır?
A) $4 \text{ J}$Sevgili öğrenciler, bu soruda fiziksel anlamda yapılan işi hesaplamamız isteniyor. Fizikte iş kavramı, bir cisme uygulanan kuvvetin, cismi kendi doğrultusunda hareket ettirmesiyle ortaya çıkar. Şimdi adım adım çözümleyelim:
Fizikte iş (Work), bir cisme uygulanan kuvvetin (Force) etkisiyle cismin kuvvet doğrultusunda yer değiştirmesi (Displacement) sonucu yapılan enerji aktarımıdır. Matematiksel olarak şu formülle ifade edilir:
$W = F \times d$
Burada:
$W$: Yapılan iş (birimi Joule, $J$)
$F$: Uygulanan kuvvet (birimi Newton, $N$)
$d$: Cismin yer değiştirmesi (birimi metre, $m$)
(Öğretmen notu: Kuvvet ile yer değiştirme aynı yönde olduğunda bu formül doğrudan kullanılır. Eğer farklı açılarda olsaydı, kuvvetin yer değiştirme doğrultusundaki bileşeni alınırdı.)
Soruda bize şu bilgiler verilmiştir:
Uygulanan kuvvet ($F$) = $20 \text{ N}$
Cismin yukarı kaldırılma mesafesi (yer değiştirme, $d$) = $5 \text{ m}$
Şimdi, verilen değerleri iş formülüne yerleştirelim:
$W = F \times d$
$W = 20 \text{ N} \times 5 \text{ m}$
$W = 100 \text{ J}$
Bu durumda, kişi cismi 5 metre yukarı kaldırmak için $100 \text{ J}$ fiziksel iş yapmıştır. Bu, cismin potansiyel enerjisinde $100 \text{ J}$'lük bir artışa neden olduğu anlamına gelir.
Cevap D seçeneğidir.