Sevgili öğrenciler,
Bu soru, 17. yüzyıl Osmanlı tarihi için önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyıl, merkezi otoritenin zayıfladığı, iç karışıklıkların ve isyanların arttığı bir dönemdir. Bu dönemde tahttan indirilen padişahlar, genellikle reform girişimleri veya devletin içinde bulunduğu zor durumlar nedeniyle bu akıbete uğramışlardır.
- A) I. Ahmet: 1603-1617 yılları arasında hüküm sürmüştür. Ekber ve Erşed sistemini getirerek taht kavgalarını bir nebze engellemeye çalışmıştır. Ancak kendisi herhangi bir isyan sonucunda tahttan indirilmemiş, doğal nedenlerle vefat etmiştir.
- B) II. Osman (Genç Osman): 1618-1622 yılları arasında hüküm sürmüştür. Genç Osman, Osmanlı tarihinde radikal reformlar yapmaya çalışan ilk padişahlardan biridir. Özellikle Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmak, orduyu yeniden yapılandırmak ve devleti mali açıdan düzeltmek gibi önemli hedefleri vardı. Bu reform girişimleri, başta Yeniçeriler olmak üzere bazı devlet adamları ve ulema tarafından tepkiyle karşılandı. 1622 yılında çıkan bir Yeniçeri isyanı sonucunda tahttan indirilmiş ve Yedikule Zindanları'nda boğularak şehit edilmiştir. Bu olay, Osmanlı tarihinde bir padişahın bizzat kendi tebaası tarafından tahttan indirilip öldürüldüğü ilk örnektir ve sorudaki "isyanlar sonucunda tahttan indirilen" tanımına tam olarak uymaktadır.
- C) IV. Murat: 1623-1640 yılları arasında hüküm sürmüştür. Genç Osman'ın ardından tahta geçmiştir. Sert ve otoriter yönetimiyle bilinir. Devlet otoritesini yeniden sağlamış, Celali isyanlarını bastırmış ve Bağdat'ı geri almıştır. Kendisi herhangi bir isyan sonucunda tahttan indirilmemiş, doğal nedenlerle vefat etmiştir.
- D) I. İbrahim: 1640-1648 yılları arasında hüküm sürmüştür. IV. Murat'ın kardeşidir. Saltanatı döneminde devlet işleri annesi Kösem Sultan ve bazı devlet adamlarının etkisi altında kalmıştır. Yönetimdeki zafiyetler ve kişisel sorunları nedeniyle devlet adamları, ulema ve Yeniçerilerin ortak kararıyla tahttan indirilmiş ve daha sonra öldürülmüştür. Her ne kadar bir isyan sonucu olmasa da, devletin ileri gelenlerinin müdahalesiyle tahttan indirilmiştir. Ancak sorudaki "isyanlar sonucunda" ifadesi, Genç Osman'ın durumunu daha net bir şekilde tanımlar.
- E) IV. Mehmet (Avcı Mehmet): 1648-1687 yılları arasında hüküm sürmüştür. Osmanlı tarihinde en uzun süre tahtta kalan ikinci padişahtır. Saltanatının son dönemlerinde yaşanan büyük askeri yenilgiler (özellikle II. Viyana Kuşatması sonrası) ve devletin içinde bulunduğu kötü durum nedeniyle 1687 yılında Yeniçeriler ve ulemanın baskısıyla tahttan indirilmiştir. Bu da bir isyan sonucu olmakla birlikte, 17. yüzyılın sonlarına doğru gerçekleşmiştir ve Genç Osman'ın durumu, "isyanlar sonucunda tahttan indirilen" tanımına daha erken ve ikonik bir örnek teşkil eder.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, 17. yüzyılda çıkan isyanlar sonucunda tahttan indirilen ve öldürülen padişah II. Osman (Genç Osman)'dır. Onun reform girişimleri, Yeniçerilerin tepkisini çekmiş ve bu durum trajik sonunu hazırlamıştır.
Cevap B seçeneğidir.
