Aşağıdakilerden hangisi destan dönemine ait bir özellik değildir?
A) Sözlü gelenek ürünü olmaları
B) Olağanüstü olaylara yer vermeleri
C) Kahramanlık temalarını işlemeleri
D) Yazılı kaynaklara dayanmaları
E) Anonim olmaları
Sevgili öğrenciler, destan dönemi, bir milletin veya topluluğun ortak hafızasında yer eden, genellikle uzun ve olağanüstü olayları anlatan eserlerin ortaya çıktığı bir zaman dilimini ifade eder. Bu dönemdeki eserlerin kendine özgü bazı nitelikleri vardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek, destan dönemine ait olmayan özelliği bulalım:
- A) Sözlü gelenek ürünü olmaları: Destanlar, yazı henüz yaygınlaşmadığı veya hiç olmadığı dönemlerde ortaya çıkmıştır. Bu nedenle nesilden nesile, ağızdan ağıza anlatılarak aktarılmışlardır. Bu, destanların en temel özelliklerinden biridir. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
- B) Olağanüstü olaylara yer vermeleri: Destanlarda tanrılar, tanrıçalar, sihirli güçler, doğaüstü varlıklar ve olaylar sıkça görülür. Kahramanlar genellikle insanüstü özelliklere sahiptir ve imkansız gibi görünen maceralara atılırlar. Bu, destanların fantastik ve abartılı yapısının bir parçasıdır. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
- C) Kahramanlık temalarını işlemeleri: Destanlar, genellikle bir milletin veya topluluğun kaderini etkileyen büyük bir kahramanın yiğitliklerini, savaşlarını, fedakarlıklarını ve maceralarını anlatır. Kahramanlık, destanların ana eksenini oluşturur. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
- D) Yazılı kaynaklara dayanmaları: Destanlar, yukarıda da belirttiğimiz gibi, başlangıçta sözlü gelenek ürünüdür. Yazının icadı ve yaygınlaşmasıyla birlikte, sözlü destanlar sonradan yazıya geçirilmişlerdir. Ancak destanların "oluşum" dönemi, yazılı kaynaklara dayanmaktan ziyade sözlü aktarıma dayanır. Yazılı hale gelmeleri, destanların daha sonraki bir aşamasıdır, oluşum döneminin bir özelliği değildir. Bu nedenle bu ifade destan dönemine ait bir özellik değildir.
- E) Anonim olmaları: Destanlar, toplumun ortak belleğinde oluşup geliştiği ve sözlü olarak aktarıldığı için genellikle kimin tarafından yaratıldığı bilinmez. Bir kişi tarafından değil, zamanla toplumun katkılarıyla şekillenirler. Bu nedenle destanların yazarı belli değildir, yani anonimdirler. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
Bu açıklamalar ışığında, destanların oluşum döneminde yazılı kaynaklara dayanmadığını, aksine sözlü gelenekle var olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
