Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, biyolojik bir deneyde yapılan ölçümlerden hangisinin "temel nicelik" olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle "temel nicelik" kavramını ve bilimdeki yerini hatırlayalım.
- Temel Nicelik Nedir? Temel nicelikler, başka hiçbir nicelik cinsinden ifade edilemeyen, bağımsız ve kendi başına tanımlanabilen ölçülebilir büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi (SI) tarafından kabul edilmiş yedi temel nicelik bulunmaktadır. Bunlar:
- Uzunluk (metre)
- Kütle (kilogram)
- Zaman (saniye)
- Sıcaklık (kelvin)
- Elektrik Akımı (amper)
- Madde Miktarı (mol)
- Işık Şiddeti (kandela)
- Şimdi sorudaki seçenekleri bu bilgi ışığında inceleyelim:
- A) Reaksiyon hızı: Reaksiyon hızı, birim zamanda (zaman temel niceliktir) meydana gelen madde miktarındaki veya konsantrasyondaki değişimi ifade eder. Yani, zaman ve madde miktarı gibi temel nicelikler kullanılarak türetilmiş bir niceliktir. Bu nedenle temel nicelik değildir.
- B) Sıcaklık: Sıcaklık, Uluslararası Birim Sistemi'nde (SI) tanımlanmış yedi temel nicelikten biridir. Kendi başına tanımlanır ve başka niceliklere bağlı değildir.
- C) Zaman: Zaman, diğer niceliklerden bağımsız olarak tanımlanan ve SI sisteminde temel nicelik olarak kabul edilen yedi temel nicelikten biridir. Bir olayın süresini ölçmek için kullanılır ve temel bir ölçümdür.
- D) pH değeri: pH değeri, bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini gösteren bir ölçümdür. Hidrojen iyonu derişimi (madde miktarı ve hacim ile ilgili) üzerinden hesaplandığı için türetilmiş bir niceliktir. Bu nedenle temel nicelik değildir.
- Soruda verilen seçenekler arasında hem Sıcaklık hem de Zaman temel niceliklerdir. Ancak, sorunun tek bir doğru cevabı işaret etmesi beklendiğinden ve verilen doğru cevap C seçeneği olduğundan, Zaman'ın temel nicelik olduğu vurgulanmıştır. Her iki nicelik de bilimsel olarak temel kabul edilir.
Cevap C seçeneğidir.
