🎓 10. sınıf edebiyat 1. dönem 2. yazılı örnek sorular, cevapları ve çözümleri Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 10. sınıf edebiyat 1. dönem 2. yazılı sınavına hazırlık için hazırlanmıştır ve fiilimsiler, anlatım bozuklukları, noktalama işaretleri ve edebi akımlar gibi temel konuları kapsamaktadır.
📌 Fiilimsiler
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, fiil gibi çekimlenemeyen ancak cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilen sözcüklerdir.
- İsim-fiil (mastar): -ma, -ış, -mak ekleriyle yapılır. Örnek: "Okumak güzeldir."
- Sıfat-fiil (ortaç): -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleriyle yapılır. Örnek: "Koşan çocuklar."
- Zarf-fiil (ulaç): -ken, -alı, -madan, -ınca, -ıp, -arak, -dıkça, -e… -e, -casına ekleriyle yapılır. Örnek: "Gülerek geldi."
⚠️ Dikkat: "-ma" eki hem isim-fiil hem de olumsuzluk eki olabilir. Cümledeki anlamına dikkat edin. Örnek: "Ders çalışma (isim-fiil) beni yoruyor." / "Ders çalışma (olumsuzluk)!"
📌 Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları, bir cümlede anlam belirsizliği, gereksizlik, çelişki veya dilbilgisi hatalarından kaynaklanan anlatım kusurlarıdır.
- Gereksiz sözcük kullanımı: Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin birlikte kullanılması. Örnek: "Gelecek yıllarda ileriye dönük planlar yapıyoruz." (İleriye ve dönük aynı anlamı taşıyor.)
- Anlam belirsizliği: Sözcüğün birden fazla anlama gelmesi. Örnek: "Öğretmen, Ayşe'yi daha çok seviyor." (Öğretmen mi Ayşe'yi seviyor, yoksa başkasına göre mi daha çok seviyor?)
- Çelişen sözcüklerin kullanımı: Birbiriyle zıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması. Örnek: "Tamamen kesin olarak biliyorum." (Tamamen ve kesin aynı anda kullanılamaz.)
- Yanlış sözcük kullanımı: Sözcüğün anlamının yanlış bilinmesi veya karıştırılması. Örnek: "Türkiye'nin nüfusu gittikçe çoğalıyor." (Nüfus artar, çoğalmaz.)
- Özne-yüklem uyuşmazlığı: Özne ve yüklemin sayı veya kişi bakımından uyumsuz olması. Örnek: "Ben ve Ali sinemaya gidecek." (Biz sinemaya gideceğiz olmalı.)
💡 İpucu: Cümleyi dikkatlice okuyun ve anlamda bir tuhaflık olup olmadığını kontrol edin.
📌 Noktalama İşaretleri
Noktalama işaretleri, metinlerin daha anlaşılır olmasını sağlamak, durakları belirtmek, vurgu yapmak ve anlamı netleştirmek için kullanılan işaretlerdir.
- Nokta (.): Cümlenin sonuna, kısaltmalara ve sıralamaları belirtmek için kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmak, ara sözleri belirtmek ve sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
- Noktalı virgül (;): Cümleleri ayırmak, ögeleri virgülle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için kullanılır.
- İki nokta (:): Açıklama yapılacak cümlelerden önce, karşılıklı konuşmalarda ve adreslerde kullanılır.
- Üç nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, benzer örneklerin devam edeceğini belirtmek için kullanılır.
- Soru işareti (?): Soru cümlelerinin sonuna konur.
- Ünlem işareti (!): Sevinç, üzüntü, şaşkınlık gibi duyguları ifade eden cümlelerin sonuna konur.
📝 Not: Her noktalama işaretinin kendine özgü kullanım alanları vardır. Bu alanları iyi öğrenmek gerekir.
📌 Edebi Akımlar
Edebi akımlar, belirli bir dönemde ortaya çıkan, ortak estetik ve düşünsel özelliklere sahip sanatçıların oluşturduğu topluluklardır.
- Klasisizm: Akıl ve mantığa önem verir, antik Yunan ve Roma edebiyatını örnek alır.
- Romantizm: Duygu, hayal gücü ve bireyselliği ön plana çıkarır. Doğa sevgisi ve melankoli önemlidir.
- Realizm: Gerçekliği olduğu gibi yansıtmayı amaçlar. Toplumsal sorunlara ve insan psikolojisine odaklanır.
- Naturalizm: Realizmin bir ileri aşamasıdır. Bilimsel yöntemleri edebiyata uygular, soyaçekim ve çevrenin insan üzerindeki etkisini vurgular.
- Sembolizm: Dış dünyayı semboller aracılığıyla anlatır. Anlam kapalılığı ve müzikalite önemlidir.
💡 İpucu: Her akımın temel özelliklerini ve temsilcilerini bilmek, soruları çözerken size yardımcı olacaktır.
