🎓 12. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo meb Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 12. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo MEB Test 1'de yer alan konuları kapsamaktadır. Ağırlıklı olarak elektrik alan, potansiyel, sığa ve kondansatörler üzerine odaklanılmıştır.
📌 Elektrik Alan
Elektrik alan, bir elektrik yükünün çevresinde oluşturduğu ve başka bir yüke kuvvet uygulayabilen alandır. Elektrik alan çizgileri, pozitif yükten çıkar ve negatif yükte sonlanır.
- Elektrik alan, vektörel bir büyüklüktür.
- Elektrik alan şiddeti (E), birim yüke etki eden kuvvet olarak tanımlanır: $E = \frac{F}{q}$
- Noktasal bir yükün oluşturduğu elektrik alan: $E = k \frac{q}{r^2}$ (k: Coulomb sabiti, q: yük miktarı, r: uzaklık)
⚠️ Dikkat: Elektrik alan çizgileri asla kesişmez!
📌 Elektrik Potansiyel
Elektrik potansiyel, birim pozitif yükü sonsuzdan bir noktaya getirmek için yapılması gereken iştir. Potansiyel, skaler bir büyüklüktür.
- Elektrik potansiyel farkı (V), iki nokta arasındaki potansiyel enerjisindeki değişimdir.
- Noktasal bir yükün oluşturduğu potansiyel: $V = k \frac{q}{r}$
- Elektrik alan ile potansiyel arasındaki ilişki: $E = -\frac{dV}{dr}$
💡 İpucu: Potansiyel, iş yapma yeteneği ile ilgilidir. Yüksek potansiyelden düşük potansiyele doğru bir akış vardır.
📌 Sığa ve Kondansatörler
Sığa, bir kondansatörün elektrik yükü depolama yeteneğidir. Kondansatörler, elektrik enerjisini depolayan devre elemanlarıdır.
- Sığa (C), yük (Q) ve potansiyel farkı (V) arasındaki orandır: $C = \frac{Q}{V}$
- Paralel plakalı bir kondansatörün sığası: $C = \epsilon_0 \frac{A}{d}$ ($\epsilon_0$: boşluğun dielektrik sabiti, A: plaka alanı, d: plakalar arası mesafe)
- Kondansatörde depolanan enerji: $U = \frac{1}{2}CV^2 = \frac{1}{2}QV = \frac{1}{2}\frac{Q^2}{C}$
📝 **Not:** Kondansatörler, elektrik devrelerinde enerji depolamak, filtreleme yapmak ve zamanlama devrelerinde kullanılır.
📌 Kondansatörlerin Bağlanması
Kondansatörler seri veya paralel bağlanabilirler. Her bağlantı türünün kendine özgü özellikleri vardır.
- Seri Bağlantı: Kondansatörlerin yükleri eşittir. Toplam sığa, her bir kondansatörün sığasından daha küçüktür: $\frac{1}{C_{eş}} = \frac{1}{C_1} + \frac{1}{C_2} + ...$
- Paralel Bağlantı: Kondansatörlerin potansiyel farkları eşittir. Toplam sığa, her bir kondansatörün sığasının toplamına eşittir: $C_{eş} = C_1 + C_2 + ...$
⚠️ Dikkat: Seri bağlı kondansatörlerde, toplam sığa en küçük sığadan bile küçüktür!
