Merhaba sevgili öğrenciler!
Tarih araştırmalarında kaynakları doğru bir şekilde ayırt etmek, geçmişi anlamak için çok önemlidir. Bu soruda, birincil kaynakların ne olduğunu ve hangisinin bu kategoriye girmediğini bulacağız. Haydi adım adım inceleyelim:
- Birincil Kaynak Nedir? Birincil kaynaklar, incelenen döneme ait, olayın yaşandığı sırada veya hemen sonrasında oluşturulmuş, ilk elden bilgi veren orijinal belgeler, eserler veya kalıntılardır. Yani, olaya tanıklık eden veya olayın bir parçası olan kaynaklardır.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Anıtlar: Anıtlar, geçmişte belirli bir olayı, kişiyi veya dönemi anmak amacıyla inşa edilmiş yapılardır. Yapıldıkları dönemin mimarisini, sanat anlayışını, inançlarını ve önemli olaylarını doğrudan yansıttıkları için birincil kaynaktır. Örneğin, bir zafer anıtı, o zaferin yaşandığı döneme ait doğrudan bir kanıttır.
- B) Destanlar: Destanlar, genellikle sözlü gelenekle aktarılan, ancak sonradan yazıya geçirilmiş uzun hikayelerdir. Bir toplumun kültürel değerlerini, inançlarını, kahramanlıklarını ve hatta bazen tarihsel olayların mitolojik yorumlarını içerirler. Yazıya geçirildikleri veya oluştukları dönemin kültürü ve zihniyeti hakkında doğrudan bilgi verdikleri için birincil kaynak olarak kabul edilirler. Örneğin, Dede Korkut Hikayeleri, Oğuz Türklerinin yaşam tarzı ve inançları hakkında birincil bir kaynaktır.
- C) Arkeolojik buluntular: Arkeolojik buluntular, kazılar sonucunda ortaya çıkarılan eski yerleşim yerleri, aletler, çanak çömlekler, takılar, kemikler ve diğer maddi kalıntılardır. Bu buluntular, geçmişteki insanların yaşam biçimleri, teknolojileri, sanatları ve sosyal yapıları hakkında doğrudan ve somut kanıtlar sunar. Bu nedenle birincil kaynaktır.
- D) Resmi belgeler: Resmi belgeler, devletler, kurumlar veya kişiler tarafından belirli bir amaçla oluşturulmuş yazılı kayıtlardır. Antlaşmalar, fermanlar, kanunlar, mahkeme kayıtları, mektuplar, günlükler, raporlar gibi belgeler, olayın yaşandığı döneme ait doğrudan ve yazılı bilgi sağladıkları için birincil kaynaktır.
- E) Tarih ders kitapları: Tarih ders kitapları, tarihçilerin birincil ve ikincil kaynakları kullanarak, belirli bir dönemi veya konuyu yorumlayarak ve analiz ederek yazdıkları eserlerdir. Yani, olaylar yaşandıktan çok sonra, başkaları tarafından toplanan bilgiler ışığında oluşturulmuşlardır. Bu nedenle, tarih ders kitapları birincil değil, ikincil kaynak kategorisine girer. Onlar, geçmiş hakkında bilgi veren, ancak geçmişin kendisi olmayan kaynaklardır.
Bu açıklamalar ışığında, birincil kaynaklar arasında yer almayan seçeneğin tarih ders kitapları olduğunu görüyoruz.
Cevap E seçeneğidir.
