17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan isyanların bastırılmasında etkili olan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarhuncu Ahmet Paşa
B) Köprülü Mehmet Paşa
C) III. Selim
D) II. Mahmut
E) Lale Devri Sadrazamı İbrahim Paşa
Sevgili öğrenciler, bu soruda Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyıldaki çalkantılı döneminde çıkan isyanları bastırarak devlete yeniden nizam veren önemli bir devlet adamını bulmamız isteniyor. Gelin, seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
- Adım 1: Soruyu Anlayalım
Soru, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan büyük isyanların (Celali isyanları, İstanbul isyanları vb.) bastırılmasında kilit rol oynayan devlet adamını sormaktadır. 17. yüzyıl, Osmanlı tarihinde "Duraklama Dönemi" olarak da bilinen, iç karışıklıkların ve otorite boşluğunun yaşandığı bir dönemdir.
- Adım 2: Seçenekleri Değerlendirelim
- A) Tarhuncu Ahmet Paşa: 17. yüzyılın ortalarında (1652-1653) sadrazamlık yapmıştır. Daha çok mali reformları (Tarhuncu Bütçesi) ile tanınır. Ancak isyanları bastırmadaki etkinliğiyle değil, reformlarına karşı çıkanlar tarafından idam edilmesiyle bilinir. Dolayısıyla aradığımız kişi o değildir.
- B) Köprülü Mehmet Paşa: 17. yüzyılın ortalarında, 1656 yılında sadrazamlığa getirilmiştir. Osmanlı Devleti'nin büyük bir kriz ve otorite boşluğu yaşadığı bir dönemde göreve gelmiş ve devlete yeniden düzen ve otorite getirmiştir. Çok sert ve kararlı uygulamalarıyla Celali isyanlarını, asker isyanlarını ve devlete karşı çıkan diğer ayaklanmaları acımasızca bastırmış, devletin otoritesini yeniden tesis etmiştir. Köprülüler Dönemi olarak bilinen bu dönem, 17. yüzyılın sonlarına doğru devlete kısa süreli bir toparlanma sağlamıştır. Bu tanım, soruda aranan devlet adamına tam olarak uymaktadır.
- C) III. Selim: 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında (1789-1807) padişahlık yapmıştır. Nizam-ı Cedit reformlarıyla tanınır. 17. yüzyılda yaşamamıştır.
- D) II. Mahmut: 19. yüzyılın başında (1808-1839) padişahlık yapmıştır. Yeniçeri Ocağı'nı kaldırması (Vaka-i Hayriye) ve modernleşme hareketleriyle bilinir. 17. yüzyılda yaşamamıştır.
- E) Lale Devri Sadrazamı İbrahim Paşa: 18. yüzyılın başlarında (1718-1730) sadrazamlık yapmıştır. Lale Devri'nin barış ve kültürel gelişmelerle dolu dönemiyle özdeşleşmiştir. 17. yüzyıldaki isyanları bastırma göreviyle bir ilgisi yoktur.
- Adım 3: Doğru Cevabı Belirleyelim
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan isyanların bastırılmasında en etkili olan ve devlete yeniden düzen getiren devlet adamı Köprülü Mehmet Paşa'dır.
Cevap B seçeneğidir.
