İşte belirttiğin kurallara uygun olarak hazırlanmış 8. sınıf fen bilimleri konu özeti:
🎓 8. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı 9. senaryo meb Test 1 - Ders Notu
Bu test, hücre bölünmesi (mitoz ve mayoz), DNA, gen, kromozom kavramları ve kalıtım konularını kapsamaktadır. Başarılar!
📌 Hücre Bölünmesi: Mitoz
Mitoz, tek hücreli canlılarda üremeyi, çok hücreli canlılarda ise büyümeyi ve onarımı sağlayan hücre bölünmesi çeşididir.
- Mitoz sonucu oluşan hücrelerin kromozom sayısı ve genetik yapısı ana hücreyle aynıdır.
- Mitoz, vücut hücrelerinde (örneğin, deri hücresi) görülür.
- Mitoz bölünme, sırasıyla profaz, metafaz, anafaz ve telofaz olmak üzere dört evreden oluşur.
⚠️ Dikkat: Mitoz bölünmede kromozom sayısı değişmez.
📌 Hücre Bölünmesi: Mayoz
Mayoz, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşmasını sağlayan hücre bölünmesi çeşididir.
- Mayoz sonucu oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadardır.
- Mayoz, üreme ana hücrelerinde (örneğin, yumurtalıkta) görülür.
- Mayoz bölünme, Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki aşamada gerçekleşir.
- Mayoz bölünmede parça değişimi (krossing over) görülebilir, bu da genetik çeşitliliğe katkı sağlar.
💡 İpucu: Mayoz bölünme sayesinde tür içi çeşitlilik artar.
📌 DNA, Gen, Kromozom İlişkisi
DNA, genetik bilgiyi taşıyan moleküldür. Gen, DNA üzerinde belirli bir karakteri kontrol eden bölümdür. Kromozom ise DNA'nın proteinlerle sarılıp yoğunlaşmış halidir.
- Kromozomlar, hücrenin çekirdeğinde bulunur.
- DNA, çift sarmallı bir yapıya sahiptir.
- Genler, DNA üzerindeki anlamlı şifrelerdir.
- Kromozom > DNA > Gen > Nükleotit şeklinde bir büyüklük ilişkisi vardır.
📝 Unutma: DNA'nın yapısında şeker, fosfat ve organik bazlar (adenin, timin, guanin, sitozin) bulunur.
📌 Kalıtım
Kalıtım, genetik özelliklerin nesilden nesile aktarılmasıdır. Baskın (dominant) genler etkisini her durumda gösterirken, çekinik (resesif) genler etkisini sadece homozigot durumda gösterir.
- Baskın genler büyük harfle (A), çekinik genler küçük harfle (a) gösterilir.
- Genotip, bir bireyin genetik yapısıdır (AA, Aa, aa).
- Fenotip, bir bireyin dış görünüşüdür (örneğin, uzun boylu olmak).
- Çaprazlama yaparak, yavruların genotip ve fenotip olasılıkları hesaplanabilir.
⚠️ Dikkat: Heterozigot (Aa) durumda baskın genin özelliği fenotipte görülür.
