İstiklal Mahkemeleri'nin çalışma şekli nasıldı?
A) Kararların temyizi mümkündü
B) Sadece askeri suçlara bakarlardı
C) Hızlı yargılama yapıyor ve verdikleri kararlar kesindi
D) Sadece siyasi suçlara bakarlardı
Sevgili öğrenciler, İstiklal Mahkemeleri, Türk Kurtuluş Savaşı döneminde ve sonrasında devletin otoritesini sağlamak, iç isyanları bastırmak ve düzeni korumak amacıyla kurulan olağanüstü mahkemelerdi. Bu mahkemelerin çalışma şekli, dönemin acil ihtiyaçlarına göre belirlenmişti. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kararların temyizi mümkündü: Bu ifade doğru değildir. İstiklal Mahkemeleri'nin en belirgin özelliklerinden biri, verdikleri kararların kesin olması ve temyiz (üst mahkemeye itiraz) yolunun kapalı olmasıydı. Bu durum, yargılamaların hızlı sonuçlanmasını ve kararların derhal uygulanmasını sağlıyordu.
- B) Sadece askeri suçlara bakarlardı: Bu ifade de doğru değildir. İstiklal Mahkemeleri'nin görev alanı sadece askeri suçlarla sınırlı değildi. İsyan, vatana ihanet, casusluk, eşkıyalık gibi hem askeri hem de sivil nitelikteki birçok suça bakarlardı. Amaç, devletin varlığını ve düzenini tehdit eden her türlü eylemi engellemekti.
- C) Hızlı yargılama yapıyor ve verdikleri kararlar kesindi: Bu ifade doğrudur. İstiklal Mahkemeleri, olağanüstü koşullarda kuruldukları için yargılama süreçlerini oldukça hızlandırmışlardı. Delillerin toplanması, sanıkların dinlenmesi ve karar verilmesi çok kısa sürelerde tamamlanırdı. Ayrıca, yukarıda da belirtildiği gibi, verdikleri kararlar kesindi ve itiraz yolu kapalıydı. Bu hız ve kesinlik, dönemin acil ihtiyaçlarına cevap vermek için hayati önem taşıyordu.
- D) Sadece siyasi suçlara bakarlardı: Bu ifade de doğru değildir. İstiklal Mahkemeleri, siyasi suçların yanı sıra, kamu düzenini bozan, savaş çabalarını sekteye uğratan, eşkıyalık gibi adi suçlara da bakarlardı. Görev alanları, devletin güvenliğini ve milletin birliğini tehdit eden geniş bir yelpazeyi kapsıyordu.
Bu bilgiler ışığında, İstiklal Mahkemeleri'nin en temel çalışma prensibinin hızlı yargılama yapmak ve verdikleri kararların kesin olması olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
