Sevr Antlaşması'nın 'ölü doğmuş' bir antlaşma olarak nitelendirilmesinin temel sebebi nedir?
A) Antlaşmanın çok kısa sürede imzalanması
B) Antlaşmanın hiçbir zaman uygulanmaya konulmaması
C) Antlaşmanın sadece ekonomik çıkarları gözetmesi
D) Antlaşmanın tüm devletler tarafından kabul edilmemesi
Sevr Antlaşması'nın 'ölü doğmuş' bir antlaşma olarak nitelendirilmesinin temel sebebini adım adım inceleyelim:
- 'Ölü Doğmuş' İfadesinin Anlamı: Bir antlaşmanın 'ölü doğmuş' olarak nitelendirilmesi, o antlaşmanın kağıt üzerinde imzalanmış olmasına rağmen, gerçek hayatta hiçbir zaman tam olarak yürürlüğe girememesi, uygulanamaması veya hedeflerine ulaşamaması anlamına gelir. Tıpkı doğar doğmaz hayatını kaybeden bir bebek gibi, varlık kazanmış ancak işlevsel olamamıştır.
- Sevr Antlaşması'nın Durumu: Birinci Dünya Savaşı'nı kaybeden Osmanlı İmparatorluğu'na İtilaf Devletleri tarafından dayatılan çok ağır şartlar içeren bir barış antlaşmasıydı. Bu antlaşma, Osmanlı topraklarının büyük bir kısmını işgal ve paylaşıma açıyor, bağımsız bir Türk devletinin varlığını neredeyse imkansız hale getiriyordu.
- Uygulanamamasının Temel Sebepleri: Antlaşma, Osmanlı Hükümeti tarafından imzalanmış olsa da, Anadolu'da Mustafa Kemal Atatürk liderliğindeki Türk Ulusal Hareketi (Kuva-yi Milliye) tarafından kesinlikle reddedildi. Türk Ulusal Hareketi, bu antlaşmanın şartlarını kabul etmeyerek Türk Kurtuluş Savaşı'nı başlattı. Kurtuluş Savaşı'nda kazanılan askeri zaferler, İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'nı Anadolu'da uygulama çabalarını boşa çıkardı. Sonuç olarak, Sevr Antlaşması'nın hükümleri hiçbir zaman tam olarak hayata geçirilemedi ve Türk milleti üzerinde fiilen uygulanamadı.
- Yerine Geçen Antlaşma: Türk Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından, Sevr Antlaşması'nın yerine, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alandaki bağımsızlığını ve sınırlarını tanıyan Lozan Barış Antlaşması imzalandı. Bu durum, Sevr'in tamamen geçersiz kaldığının en büyük kanıtıdır.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Antlaşmanın çok kısa sürede imzalanması: Antlaşmanın imzalanma süresi, onun 'ölü doğmuş' olup olmamasıyla doğrudan ilgili değildir.
- B) Antlaşmanın hiçbir zaman uygulanmaya konulmaması: Bu ifade, 'ölü doğmuş' tanımına tam olarak uymaktadır. Antlaşma imzalanmış ancak Türk milletinin direnişi nedeniyle fiilen uygulanamamıştır.
- C) Antlaşmanın sadece ekonomik çıkarları gözetmesi: Sevr Antlaşması'nda ekonomik çıkarlar önemli bir yer tutsa da, antlaşmanın 'ölü doğmuş' olmasının temel sebebi bu değildir. Birçok antlaşma ekonomik çıkarları gözetir ancak uygulanır.
- D) Antlaşmanın tüm devletler tarafından kabul edilmemesi: Antlaşma, İtilaf Devletleri ve Osmanlı Hükümeti tarafından imzalanmıştır. Asıl sorun, Türk milleti ve onun temsilcisi olan Ulusal Hareket tarafından kabul edilmemesi ve bu nedenle uygulanamamasıdır. 'Tüm devletler' ifadesi yanıltıcıdır.
Bu açıklamalar ışığında, Sevr Antlaşması'nın 'ölü doğmuş' olarak nitelendirilmesinin temel sebebi, imzalanmasına rağmen hiçbir zaman fiilen uygulanmaya konulamamasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
