? tyt türkçe sözcük türleri zamirler çıkmış sorular Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, TYT Türkçe'de sıkça karşılaşılan "Sözcük Türleri" konusunun önemli bir alt başlığı olan "Zamirler (Adıllar)" konusunu temelden alarak, çıkmış sorular testini çözerken ihtiyacınız olacak bilgileri sade ve anlaşılır bir dille sunar.
? Sözcük Türleri Nedir?
Dildeki her sözcüğün bir görevi vardır. Bu görevlere göre sözcükleri sınıflandırmaya "sözcük türleri" denir. Bir sözcüğün türü, cümlede üstlendiği anlama ve diğer sözcüklerle kurduğu ilişkiye göre belirlenir.
- İsim (Ad): Varlıkları, kavramları karşılayan sözcükler. (kitap, sevgi)
- Sıfat (Ön Ad): İsimleri niteleyen veya belirten sözcükler. (güzel kitap, bu ev)
- Zamir (Adıl): İsimlerin yerini tutan sözcükler. (o, kimse, hepsi)
- Zarf (Belirteç): Fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları belirten sözcükler. (hızlı koştu, çok güzel)
- Edat (İlgeç): Tek başına anlamı olmayan, cümle içinde anlam kazanan sözcükler. (gibi, için)
- Bağlaç: Sözcükleri, söz öbeklerini veya cümleleri birbirine bağlayan sözcükler. (ve, ama)
- Fiil (Eylem): İş, oluş, hareket bildiren sözcükler. (gitmek, okumak)
- Ünlem: Duyguları, seslenmeleri anlatan sözcükler. (Eyvah!, Hey!)
? Zamir (Adıl) Nedir?
Zamirler, isimlerin yerini tutan, onların görevini üstlenen sözcüklerdir. Bir cümlede isim kullanmak yerine zamir kullanarak anlatımı daha akıcı hale getirebiliriz. İsimlerin aldığı çekim eklerini (hal ekleri, iyelik ekleri, çoğul ekleri) alabilirler.
- "Ayşe okula gitti." yerine "O okula gitti."
- "Bu kitap çok güzel." yerine "Bu çok güzel."
- "Öğrencilerin hepsi başarılıydı." yerine "Hepsi başarılıydı."
? Zamir Çeşitleri
Zamirler, isimlerin yerini tutma biçimlerine göre çeşitli gruplara ayrılır:
? Kişi (Şahıs) Zamirleri
İnsan isimlerinin yerini tutan zamirlerdir. Belirli ve sınırlı sayıdadırlar.
- Tekil: ben, sen, o
- Çoğul: biz, siz, onlar
- Örnek: "Ben geldim, sen nerede kaldın?"
- Örnek: "Onlar yarınki toplantıya katılacak."
? İpucu: "O" ve "onlar" sözcükleri hem kişi zamiri hem de işaret zamiri olabilir. Eğer insan isminin yerini tutuyorsa kişi zamiri, insan dışı bir varlığın yerini tutuyorsa işaret zamiridir. "O, çok başarılı bir öğrenci." (Kişi zamiri) / "O, masanın üzerinde duruyor." (İşaret zamiri)
? Dönüşlülük Zamiri
Kişi zamirlerinin özel bir türü olan "kendi" sözcüğüdür. İşin bizzat yapıldığını veya öznenin kendisi tarafından yapıldığını belirtir.
- Tek başına kullanılabilir: "Bu işi kendi yaptım." (Ben yaptım anlamında)
- Kişi zamirleriyle birlikte kullanılarak pekiştirme görevi üstlenebilir: "Bu ödevi ben kendim bitirdim." (Vurguyu artırır)
- Örnek: "Evi kendi temizledi."
- Örnek: "Siz kendiniz karar verin."
? İşaret Zamirleri
Varlıkların yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir. Genellikle "bu, şu, o" ve bunların çoğul ve ek almış halleridir.
- Yaygın olanlar: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, böylesi, şöylesi
- Örnek: "Şunu bana uzatır mısın?" (Bir nesnenin yerini tutar)
- Örnek: "Bunlar dün akşam geldi." (İnsan dışı varlıkların yerini tutar)
⚠️ Dikkat: İşaret zamirleri ile işaret sıfatlarını karıştırmayın! İşaret sıfatları bir ismi belirtir ("Bu ev güzel."), işaret zamirleri ise ismin yerini tutar ("Bu güzel."). Zamirler isim çekim eklerini alabilirken, sıfatlar almaz.
? Belgisiz Zamirler
Varlıkların yerini tam olarak belli etmeden, belirsiz bir şekilde tutan zamirlerdir.
- Yaygın olanlar: bazısı, birkaçı, çoğu, hepsi, kimisi, falan, filan, şey, herkes, kimse, birçoğu, hiçbiri, başkası
- Örnek: "Sınavdan bazısı yüksek not aldı." (Hangi öğrencilerin olduğu belli değil)
- Örnek: "Herkes buradaydı, kimse konuşmadı."
- Örnek: "Bana bir şey anlatmalısın."
⚠️ Dikkat: Belgisiz zamirler ile belgisiz sıfatları karıştırmayın! Belgisiz sıfatlar bir ismi belirtir ("Bazı insanlar geldi."), belgisiz zamirler ise ismin yerini tutar ("Bazısı geldi.").
? Soru Zamirleri
İsimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirlerdir. Cevabı yine bir isim veya zamir olan sorulardır.
- Yaygın olanlar: kim, ne, hangisi, kaçı, nereye, nerede, nereden
- Örnek: "Kapıyı kim açtı?" (Cevap: Ayşe / O)
- Örnek: "Çantanda ne var?" (Cevap: Kitap / Hiçbir şey)
- Örnek: "Aldıklarından hangisini beğendin?" (Cevap: Kırmızı olanı / Şunu)
⚠️ Dikkat: Soru zamirleri, soru sıfatları ve soru zarflarını karıştırmayın!
- Soru Zamiri: "Nereye gidiyorsun?" (Cevap: Okula)
- Soru Sıfatı: "Hangi kitabı okuyorsun?" (Cevap: Bu kitabı)
- Soru Zarfı: "Ne zaman geleceksin?" (Cevap: Yarın)
? Genel İpuçları ve Unutulmaması Gerekenler
Zamir sorularını doğru çözebilmek için aşağıdaki noktalara dikkat etmelisiniz:
- ? Bir sözcüğün zamir olup olmadığını anlamak için yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa büyük ihtimalle zamirdir.
- ? "O" ve "Onlar" sözcüklerinin kişi mi yoksa işaret zamiri mi olduğunu anlamak için cümlenin bağlamına ve yerine tuttuğu varlığa (insan mı, insan dışı mı) dikkat edin.
- ? "Kendi" sözcüğünün pekiştirme görevinde kullanıldığında cümledeki kişi zamirini güçlendirdiğini unutmayın.
- ? Sıfatlar isimden önce gelerek onları niteler veya belirtir, zamirler ise isimlerin yerini tutar. Bu ayrım, işaret ve belgisiz sözcüklerde çok önemlidir.
- ? Bir sözcüğün türü, tek başına değil, cümlede kullanıldığı anlama ve göreve göre değişebilir. Bu yüzden her zaman cümlenin tamamını okuyun ve bağlamı anlayın.
