Coğrafya, yeryüzünü ve üzerindeki doğal ve beşeri olayları inceleyen bir bilim dalıdır. Bu incelemeyi yaparken belirli temel prensiplere dayanır. Bu prensipler, coğrafi düşüncenin ve araştırmanın iskeletini oluşturur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Dağılış (Yayılış) Prensibi: Bu prensip, coğrafi olayların ve varlıkların yeryüzünde nerede bulunduğunu, nasıl bir alana yayıldığını ve bu yayılışın özelliklerini inceler. Örneğin, bitki örtüsünün, nüfusun veya sanayi tesislerinin yeryüzündeki dağılışı bu prensiple açıklanır. Coğrafyanın en temel prensiplerinden biridir.
- B) Nedensellik (Sebep-Sonuç) Prensibi: Coğrafi olayların nedenlerini ve sonuçlarını araştıran prensiptir. Bir olayın neden ortaya çıktığını ve başka hangi olaylara yol açtığını anlamaya çalışır. Örneğin, bir bölgede depremlerin neden sık yaşandığı veya bir akarsuyun debisinin neden arttığı bu prensiple açıklanır. Coğrafyanın bilimsel bir disiplin olmasını sağlayan önemli bir prensiptir.
- C) Karşılıklı İlgi (Bağlantı/Etkileşim) Prensibi: Yeryüzündeki doğal ve beşeri olayların birbirleriyle sürekli bir etkileşim ve ilişki içinde olduğunu ifade eder. Hiçbir olay tek başına ve diğerlerinden bağımsız değildir. Örneğin, ormanların tahrip edilmesinin erozyonu artırması veya iklim değişikliğinin tarımsal üretimi etkilemesi bu prensiple açıklanır. Bu da coğrafyanın temel prensiplerinden biridir.
- D) Değişim (Evrim/Gelişim) Prensibi: Coğrafi olayların ve şekillerin zaman içinde sürekli bir değişim ve gelişim içinde olduğunu vurgular. Yeryüzü durağan değildir; jeolojik süreçler, iklim olayları ve insan faaliyetleri sonucunda sürekli dönüşür. Örneğin, bir dağın oluşumu, bir şehrin büyümesi veya bir gölün kuruması bu prensiple incelenir. Bu da coğrafyanın önemli bir prensibidir.
- E) Süreklilik Prensibi: Coğrafyanın temel prensipleri arasında "süreklilik" doğrudan ve yaygın olarak kabul edilen bir prensip değildir. Yukarıda saydığımız dağılış, nedensellik, karşılıklı ilgi ve değişim prensipleri coğrafi araştırmanın ve düşüncenin ana eksenini oluşturur. Süreklilik, bazı coğrafi süreçlerde (örneğin bir akarsuyun akışı) gözlemlenebilen bir özellik olsa da, coğrafi olayları inceleme metodolojisinin temel bir prensibi olarak kabul edilmez. Coğrafya daha çok olayların nerede, neden, nasıl ve ne şekilde değiştiği üzerine odaklanır.
Bu nedenle, coğrafyanın temel prensiplerinden biri olmayan seçenek "Süreklilik"tir.
Cevap E seçeneğidir.
