Yerden belli bir yükseklikten yatay olarak atılan bir cismin düşeydeki hareketi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sabit hızlı hareket yapar.
B) Düzgün doğrusal hareket yapar.
C) Serbest düşme hareketi yapar.
D) Yavaşlayan hareket yapar.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, yerden belli bir yükseklikten yatay olarak atılan bir cismin düşeydeki (yani aşağı-yukarı yöndeki) hareketini inceliyoruz. Bu tür hareketlere yatay atış hareketi denir ve iki bağımsız bileşene ayrılarak incelenir:
- Yatay Hareket: Hava sürtünmesi ihmal edildiğinde, yatay doğrultuda cisme etki eden hiçbir kuvvet yoktur. Bu nedenle cisim yatayda sabit hızlı, yani düzgün doğrusal hareket yapar.
- Düşey Hareket: Cisim atıldığı andan itibaren yer çekimi kuvvetinin etkisi altındadır. Başlangıçta yatay atıldığı için düşeyde ilk hızı sıfırdır. Ancak yer çekimi ivmesi ($g$) nedeniyle düşey hızı sürekli artar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sabit hızlı hareket yapar: Bu ifade düşey hareket için yanlıştır. Yer çekimi nedeniyle cismin düşey hızı sürekli artar. Dolayısıyla sabit hızlı hareket yapmaz.
- B) Düzgün doğrusal hareket yapar: Düzgün doğrusal hareket, sabit hızlı harekettir. Yukarıda açıkladığımız gibi, düşeyde hız sabit değildir, artar. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır. (Bu ifade yatay hareket için doğru olurdu, ancak soru düşey hareketi soruyor.)
- C) Serbest düşme hareketi yapar: Serbest düşme, bir cismin sadece yer çekimi kuvvetinin etkisi altında, ilk hızı sıfır olacak şekilde düşmesidir. Yatay atılan bir cismin düşeydeki ilk hızı sıfırdır ve sadece yer çekimi kuvvetinin etkisi altındadır. Bu durum, serbest düşmenin tanımına tamamen uyar. Dolayısıyla, yatay atılan bir cismin düşeydeki hareketi, serbest düşme hareketidir.
- D) Yavaşlayan hareket yapar: Bu ifade yanlıştır. Yer çekimi kuvveti cismi aşağı doğru hızlandırdığı için, düşeydeki hızı sürekli artar, yani hızlanan hareket yapar.
Bu bilgiler ışığında, yatay atılan bir cismin düşeydeki hareketi serbest düşme hareketidir.
Cevap C seçeneğidir.
