Merhaba sevgili öğrenciler!
Coğrafya dersimizin önemli konularından biri olan kıyı tipleri, bir ülkenin jeolojik yapısı, iklimi ve dış kuvvetlerin etkisi hakkında bize çok değerli bilgiler verir. Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olduğu için farklı kıyı tiplerine ev sahipliği yapar. Şimdi sorumuzda verilen seçenekleri tek tek inceleyelim ve Türkiye kıyılarında hangisinin görülmediğini bulalım.
- A) Boyuna Kıyılar: Bu kıyı tipi, dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde görülür. Dağlar denize paralel olduğu için girinti ve çıkıntı azdır, kıyı şeridi genellikle düzdür. Türkiye'de Karadeniz ve Akdeniz kıyılarımız, bu kıyı tipine en güzel örneklerdir. Dolayısıyla Türkiye'de görülür.
- B) Enine Kıyılar: Bu kıyı tipi, dağların kıyıya dik uzandığı yerlerde oluşur. Dağlar denize dik uzandığı için kıyıda çok sayıda girinti (koy, körfez) ve çıkıntı (yarımada) bulunur. Türkiye'de Ege Bölgesi kıyıları (İzmir, Aydın, Muğla çevresi) enine kıyılara tipik bir örnektir. Dolayısıyla Türkiye'de görülür.
- C) Ria Kıyıları: Ria kıyıları, akarsu vadilerinin deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalması sonucu oluşur. Bu vadiler, denizin içeriye doğru sokulduğu dar ve uzun koylar veya boğazlar şeklinde belirginleşir. Türkiye'de İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Haliç, ria tipi kıyılara çok iyi örneklerdir. Dolayısıyla Türkiye'de görülür.
- D) Fiyort Kıyıları: Fiyortlar, buzul vadilerinin deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalması sonucu oluşan, dik yamaçlı, derin ve uzun kıyı tipleridir. Bu kıyı tipleri, geçmişte buzulların etkili olduğu yüksek enlemlerde (örneğin Norveç, Kanada, Şili gibi ülkelerde) yaygın olarak görülür. Türkiye'de buzullar yüksek dağlarda bulunsa da, kıyıya kadar inerek buzul vadileri oluşturmamışlardır. Bu nedenle Türkiye kıyılarında fiyort tipi kıyılar bulunmaz.
- E) Dalaman Kıyıları (Dalmaçya Tipi Kıyılar): Bu kıyı tipi, kıyıya paralel uzanan dağ sıralarının deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalması sonucu oluşur. Dağların yüksek kısımları adalar ve yarımadalar şeklinde su yüzeyinde kalır. Hırvatistan'ın Dalmaçya kıyıları bu tipe adını vermiştir. Türkiye'de Antalya'nın Kaş ve Kekova çevresi, bu kıyı tipine örnek olarak gösterilebilir. Dolayısıyla Türkiye'de görülür.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Türkiye'nin coğrafi konumu ve jeolojik geçmişi nedeniyle fiyort tipi kıyılar ülkemizde görülmez.
Cevap D seçeneğidir.
