Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim kullanılmamıştır?
A) Olaylar karşısında etekleri zil çaldı.
B) Bu işi başarmak için canla başla çalıştı.
C) Sınav sonuçları açıklanınca dünyası karardı.
D) Hafta sonu piknik yaptık.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden deyim kullanılmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle deyimin ne olduğunu hatırlayalım:
- Deyim: Genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, kendine özgü, kalıplaşmış bir anlam taşıyan söz öbekleridir. Deyimler, bir durumu, duyguyu veya olayı daha etkili ve özlü bir şekilde ifade etmek için kullanılır. Kelimelerin tek tek anlamlarından farklı, bambaşka bir anlam kazanırlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede deyim olup olmadığını anlamaya çalışalım:
- A) Olaylar karşısında etekleri zil çaldı.
Bu cümlede "etekleri zil çalmak" bir deyimdir. Gerçek anlamıyla eteklerin zil çalması mümkün değildir. Bu deyim, "çok sevinmek, büyük bir mutluluk duymak" anlamında kullanılır. Yani burada bir deyim vardır.
- B) Bu işi başarmak için canla başla çalıştı.
Bu cümlede "canla başla çalışmak" bir deyimdir. Gerçek anlamıyla can ve baş ile çalışmak yerine, "büyük bir gayretle, istekle ve tüm gücüyle çalışmak" anlamında kullanılır. Yani burada da bir deyim vardır.
- C) Sınav sonuçları açıklanınca dünyası karardı.
Bu cümlede "dünyası kararmak" bir deyimdir. Gerçek anlamıyla bir insanın dünyasının fiziksel olarak kararması mümkün değildir. Bu deyim, "çok üzülmek, büyük bir hayal kırıklığı yaşamak, umutsuzluğa düşmek" anlamında kullanılır. Yani bu cümlede de bir deyim bulunmaktadır.
- D) Hafta sonu piknik yaptık.
Bu cümlede yer alan "hafta sonu" ve "piknik yapmak" ifadeleri kendi gerçek anlamlarında kullanılmıştır. Cümlede herhangi bir kalıplaşmış, mecaz anlam taşıyan söz öbeği (deyim) bulunmamaktadır. Her kelime, sözlük anlamıyla kullanılmıştır ve cümledeki anlamı da budur.
Gördüğünüz gibi, A, B ve C seçeneklerindeki cümlelerde deyimler kullanılarak anlatıma farklı bir anlam katılmıştır. Ancak D seçeneğindeki cümle, kelimelerin gerçek anlamlarıyla kurulmuş, sade ve deyim içermeyen bir ifadedir.
Cevap D seçeneğidir.
