Sevgili öğrenciler,
Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğinde olan çok önemli bir belgedir. Bu antlaşmada birçok kritik konu çözüme kavuşturulmuştur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangi konunun çözüme kavuşturulamadığını bulalım:
- A) Sınırlar: Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin güney (Suriye), batı (Yunanistan, Bulgaristan) sınırları büyük ölçüde çizilmiştir. Ancak Irak sınırı, özellikle Musul meselesi nedeniyle antlaşmada kesin olarak belirlenememiş, sonraya bırakılmıştır. Dolayısıyla, genel olarak sınırlar çizilse de, Musul özelindeki sınır sorunu çözülememiştir.
- B) Kapitülasyonlar: Osmanlı Devleti döneminden kalan ve ekonomik bağımsızlığı kısıtlayan kapitülasyonlar, Lozan Barış Antlaşması ile tamamen kaldırılmıştır. Bu, Türk Devleti için büyük bir başarı ve bağımsızlık adımı olmuştur. Yani bu konu çözüme kavuşturulmuştur.
- C) Boğazlar: Boğazlar konusunda Lozan'da bir çözüm bulunmuştur. Buna göre Boğazlar, uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek, askerden arındırılacak ve savaş gemilerine açık olacaktır. Her ne kadar bu çözüm Türkiye'nin tam egemenliğini sağlamasa da (daha sonra Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu durum düzeltilmiştir), Lozan'da bu konuda bir karar alınmış ve bir çözüm üretilmiştir. Yani çözümsüz bırakılmamıştır.
- D) Nüfus Mübadelesi: Türkiye ile Yunanistan arasındaki nüfus mübadelesi (değişimi) konusu Lozan Antlaşması'nda karara bağlanmıştır. Buna göre Batı Trakya'daki Türkler ile İstanbul'daki Rumlar hariç, Anadolu'daki Rumlar ile Yunanistan'daki Türklerin karşılıklı olarak yer değiştirmesi kabul edilmiştir. Bu da çözüme kavuşturulan bir konudur.
- E) Musul Sorunu: Lozan Barış Antlaşması'nda en çok tartışılan ve üzerinde uzlaşılamayan konulardan biri Musul olmuştur. İngiltere ile Türkiye arasında Musul'un statüsü konusunda anlaşma sağlanamamış ve bu konunun ikili görüşmelerle (Türkiye ve İngiltere arasında) çözülmesi, eğer çözülemezse Milletler Cemiyeti'ne götürülmesi kararlaştırılmıştır. Bu durum, Musul sorununun Lozan'da çözüme kavuşturulamayan tek önemli konu olduğunu açıkça göstermektedir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan tek konu Musul Sorunu'dur.
Cevap E seçeneğidir.
