"Güneşin doğuşuyla birlikte uyanan doğa, kuş cıvıltılarıyla şenlendi. Çiçekler renk renk açtı, ağaçlar yapraklarıyla dans etti."
Bu metinde ağırlıklı olarak hangi iletişim işlevi kullanılmıştır?
A) Göndergesel işlev
B) Şiirsel işlev
C) Kanalı kontrol işlevi
D) Alıcıyı harekete geçirme işlevi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metnin hangi iletişim işlevini ağırlıklı olarak kullandığını bulmamız isteniyor. İletişim işlevlerini hatırlayarak ve metni dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşabiliriz.
- Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım ve anlamaya çalışalım.
"Güneşin doğuşuyla birlikte uyanan doğa, kuş cıvıltılarıyla şenlendi. Çiçekler renk renk açtı, ağaçlar yapraklarıyla dans etti."
Metin, doğanın bahar veya sabah vaktindeki canlılığını, güzelliğini ve hareketliliğini anlatıyor. Burada "uyanmak", "şenlenmek" ve "dans etmek" gibi ifadelerin doğa için kullanıldığını görüyoruz. Bu ifadeler, insana özgü özellikleri doğaya aktararak bir benzetme ve kişileştirme sanatı içeriyor.
- Adım 2: Seçeneklerdeki iletişim işlevlerini kısaca hatırlayalım.
- A) Göndergesel işlev: Bilgi vermek, nesnel gerçekleri aktarmak, açıklama yapmak amacıyla kullanılır. Örneğin: "Dünya Güneş etrafında döner."
- B) Şiirsel işlev: Dilin estetik yönünü, güzelliğini, ahengini ön plana çıkarır. Duyguları, hayalleri, izlenimleri aktarırken söz sanatlarından (benzetme, kişileştirme, abartma vb.) sıkça yararlanılır. Şiirlerde, edebi metinlerde ve sanatsal anlatımlarda baskındır.
- C) Kanalı kontrol işlevi: İletişimin devam edip etmediğini, kanalın açık olup olmadığını kontrol etmek amacıyla kullanılır. Örneğin: "Beni duyuyor musun?", "Anladın mı?", "Alo?"
- D) Alıcıyı harekete geçirme işlevi: Alıcıyı bir eyleme yöneltmek, ona bir istekte bulunmak, emir vermek veya onu ikna etmek amacıyla kullanılır. Örneğin: "Kapıyı kapat!", "Lütfen sessiz olunuz."
- Adım 3: Metni bu işlevler açısından değerlendirelim.
- Metin, bize nesnel bir bilgi vermiyor veya bir gerçeği açıklamıyor. Bu nedenle göndergesel işlev ağırlıklı değildir.
- Metin, bizden bir şey yapmamızı istemiyor, bir emir vermiyor veya bizi bir eyleme yöneltmiyor. Bu nedenle alıcıyı harekete geçirme işlevi değildir.
- Metin, iletişim kanalının açık olup olmadığını kontrol etmiyor. Bu nedenle kanalı kontrol işlevi de değildir.
- Metin, doğanın güzelliğini, canlılığını ve uyumunu betimlerken "uyanmak", "şenlenmek" ve "dans etmek" gibi insana özgü eylemleri doğaya atfederek kişileştirme sanatını kullanmıştır. Bu ifadeler, metne edebi ve estetik bir hava katmaktadır. Amaç, okuyucuda bir duygu uyandırmak, bir hayal gücü yaratmaktır. Dilin bu şekilde, güzelliği ve estetik etkisi için kullanılması, şiirsel işlevin temel özelliğidir.
- Adım 4: Sonuca ulaşalım.
Verilen metin, dilin estetik ve sanatsal yönünü ön plana çıkararak, söz sanatları (kişileştirme) aracılığıyla doğanın güzelliğini ve canlılığını betimlemektedir. Bu durum, metinde ağırlıklı olarak şiirsel işlevin kullanıldığını göstermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
