Aşağıdakilerden hangisi Sevr Antlaşması'nın hükümlerinden biri değildir?
A) Osmanlı ordusunun sınırlandırılması
B) Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması
C) Doğu Anadolu'da Ermeni ve Kürt devletlerinin kurulması
D) Kapitülasyonların kaldırılması
E) İzmir ve çevresinin Yunanistan'a verilmesi
Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'na dayatılan ve Türk milleti tarafından asla kabul edilmeyen ağır şartlar içeren bir antlaşmadır. Bu antlaşmanın hükümlerini inceleyerek, hangisinin bu antlaşmanın maddelerinden biri olmadığını bulalım:
- A) Osmanlı ordusunun sınırlandırılması: Sevr Antlaşması, Osmanlı ordusunun asker sayısını, silahlarını ve donanmasını ciddi şekilde sınırlandırarak, ülkenin savunma gücünü yok etmeyi amaçlıyordu. Bu, antlaşmanın hükümlerinden biridir.
- B) Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması: Antlaşmaya göre İstanbul ve Çanakkale Boğazları, içinde Türk üyesi bulunmayan uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecekti. Bu durum, Osmanlı'nın egemenlik haklarına büyük bir darbe vuruyordu. Bu da antlaşmanın hükümlerinden biridir.
- C) Doğu Anadolu'da Ermeni ve Kürt devletlerinin kurulması: Sevr Antlaşması, Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermeni devleti kurulmasını öngörüyor, ayrıca Kürtlere de özerklik ve ileride bağımsızlık vaat ediyordu. Bu, Osmanlı toprak bütünlüğünü parçalamayı hedefleyen önemli hükümlerden biridir.
- D) Kapitülasyonların kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'ne verilen ekonomik ve hukuki ayrıcalıklardı. Sevr Antlaşması, kapitülasyonları kaldırmayı değil, tam aksine genişleterek tüm İtilaf devletlerinin yararlanmasını öngörüyordu. Kapitülasyonlar, ancak Lozan Barış Antlaşması ile tamamen kaldırılmıştır. Dolayısıyla bu madde, Sevr Antlaşması'nın bir hükmü değildir.
- E) İzmir ve çevresinin Yunanistan'a verilmesi: Sevr Antlaşması'na göre İzmir ve çevresi, Osmanlı egemenliğinde kalmakla birlikte, fiilen Yunanistan'ın yönetimine bırakılıyor ve 5 yıl sonra halk oylamasıyla Yunanistan'a katılabilecekti. Bu da Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini zedeleyen ağır hükümlerden biriydi.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Sevr Antlaşması kapitülasyonları kaldırmayı değil, genişletmeyi hedeflemiştir. Kapitülasyonlar, Türk Kurtuluş Savaşı'nın kazanılması ve Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasıyla kaldırılmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
