🎓 12. sınıf inkılap tarihi 1. dönem 2. yazılı 3. Senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 12. sınıf İnkılap Tarihi 1. Dönem 2. Yazılı sınavının 3. senaryosundaki test için hazırlanmıştır. Test, Osmanlı Devleti'nin son dönemleri, Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Mondros Ateşkes Antlaşması gibi konuları kapsamaktadır.
📌 Osmanlı Devleti'nin Son Dönemleri (Dağılma Nedenleri)
Osmanlı Devleti'nin dağılma nedenleri, iç ve dış faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkmıştır. Ekonomik sıkıntılar, milliyetçilik akımları ve siyasi istikrarsızlık bu süreci hızlandırmıştır.
- Ekonomik Nedenler: Sanayi Devrimi'nin etkisi, dış borçlar, kapitülasyonlar.
- Siyasi Nedenler: Merkezi otoritenin zayıflaması, ıslahat hareketlerinin yetersiz kalması.
- Askeri Nedenler: Ordunun zayıflaması, kaybedilen savaşlar.
- Milliyetçilik Akımları: Fransız İhtilali'nin etkisiyle azınlık isyanları.
⚠️ Dikkat: Osmanlı Devleti'nin dağılmasında birden fazla faktör etkili olmuştur. Tek bir nedene odaklanmak yanıltıcı olabilir.
📌 Trablusgarp Savaşı (1911-1912)
İtalya'nın sömürgecilik faaliyetleri sonucu Osmanlı Devleti ile İtalya arasında gerçekleşen savaştır. Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprak parçası olan Trablusgarp'ı kaybetmesine neden olmuştur.
- Savaşın Nedenleri: İtalya'nın sömürge arayışı, Osmanlı Devleti'nin zayıflığı.
- Savaşın Sonuçları: Trablusgarp ve Bingazi'nin İtalya'ya bırakılması (Uşi Antlaşması).
- Önemi: Mustafa Kemal'in ilk askeri başarısı.
💡 İpucu: Mustafa Kemal'in Trablusgarp'ta yerli halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı direniş göstermesi, onun liderlik vasıflarını ortaya koymuştur.
📌 Balkan Savaşları (1912-1913)
Balkan devletlerinin Osmanlı Devleti'ne karşı birleşerek başlattığı savaşlardır. Osmanlı Devleti, Balkanlardaki topraklarının büyük bir kısmını kaybetmiştir.
- I. Balkan Savaşı: Osmanlı Devleti'ne karşı Balkan devletlerinin (Sırbistan, Karadağ, Yunanistan, Bulgaristan) ittifakı.
- I. Balkan Savaşı Sonuçları: Osmanlı Devleti'nin yenilgisi, Edirne ve Kırklareli hariç tüm Balkan topraklarının kaybı.
- II. Balkan Savaşı: Bulgaristan'ın diğer Balkan devletlerine saldırması. Osmanlı Devleti de bu durumdan faydalanarak Edirne ve Kırklareli'yi geri almıştır.
⚠️ Dikkat: Balkan Savaşları, Osmanlıcılık fikrinin iflas ettiğini göstermiştir. Türkçülük akımı güçlenmiştir.
📌 I. Dünya Savaşı (1914-1918)
Avrupa'da başlayan ve kısa sürede tüm dünyaya yayılan büyük bir savaştır. Osmanlı Devleti, İttifak Devletleri yanında savaşa girmiştir.
- Savaşın Nedenleri: Sömürgecilik yarışı, bloklaşmalar (İttifak ve İtilaf Devletleri), milliyetçilik akımları.
- Osmanlı Devleti'nin Savaşa Giriş Nedenleri: Kaybedilen toprakları geri alma, siyasi yalnızlıktan kurtulma, İttihat ve Terakki'nin Alman hayranlığı.
- Cepheler: Çanakkale, Kafkas, Kanal, Irak, Suriye-Filistin cepheleri.
- Savaşın Sonuçları: Osmanlı Devleti'nin yıkılması, yeni devletlerin kurulması.
💡 İpucu: Çanakkale Cephesi, Osmanlı Devleti'nin tek başarılı olduğu cephedir. Mustafa Kemal'in bu cephedeki başarıları, onun milli kahraman olarak tanınmasını sağlamıştır.
📌 Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)
I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan ateşkes antlaşmasıdır. Osmanlı Devleti'nin fiilen sona ermesine neden olmuştur.
- Antlaşmanın Maddeleri: Osmanlı ordusunun terhis edilmesi, haberleşme araçlarına el konulması, İtilaf Devletleri'nin istedikleri stratejik bölgeleri işgal edebilmesi (7. madde), Osmanlı topraklarının paylaşılması.
- Antlaşmanın Önemi: Osmanlı Devleti'nin topraklarının işgaline zemin hazırlamıştır. Milli Mücadele'nin başlamasına neden olmuştur.
⚠️ Dikkat: Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi, İtilaf Devletleri'ne Osmanlı topraklarını işgal etme yetkisi vermiştir. Bu madde, işgallerin hukuki dayanağı olarak kullanılmıştır.
