20. yüzyıl başlarında Osmanlı ekonomisinin temel özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sanayileşmenin hızla artması
B) Dış ticaret fazlasının sürekli olması
C) Tarım sektörünün modernleşmesi
D) Dış borçlara bağımlılığın artması
E) Yerli sermayenin güçlenmesi
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, 20. yüzyıl başlarında Osmanlı İmparatorluğu'nun ekonomik yapısını anlamamızı istiyor. O dönemin ekonomik özelliklerini değerlendirirken, imparatorluğun içinde bulunduğu genel durumu ve dünya ekonomisindeki yerini göz önünde bulundurmalıyız.
- A) Sanayileşmenin hızla artması: 20. yüzyıl başlarında Osmanlı İmparatorluğu, sanayileşme konusunda Avrupa devletlerinin çok gerisindeydi. Mevcut sanayi tesisleri sınırlıydı ve modernleşme çabaları yeterli hıza ulaşamamıştı. Dolayısıyla, sanayileşmenin hızla arttığını söylemek doğru değildir.
- B) Dış ticaret fazlasının sürekli olması: Osmanlı ekonomisi, genellikle hammadde ihraç edip işlenmiş ürün ithal eden bir yapıya sahipti. Bu durum, çoğu zaman dış ticaret açığına yol açıyordu. Yani, ithalat ihracattan daha fazlaydı ve sürekli bir dış ticaret fazlası söz konusu değildi.
- C) Tarım sektörünün modernleşmesi: Osmanlı İmparatorluğu'nda tarım, ekonominin temelini oluştursa da, modernleşme çabaları sınırlı kalmıştı. Geleneksel üretim yöntemleri yaygındı ve tarımda geniş çaplı bir modernleşme veya verimlilik artışı yaşanmıyordu.
- D) Dış borçlara bağımlılığın artması: Bu seçenek, 20. yüzyıl başlarındaki Osmanlı ekonomisinin en belirgin özelliklerinden biridir. İmparatorluk, 19. yüzyılın ortalarından itibaren büyük miktarda dış borç almıştı. Bu borçlar, devletin maliyesini ciddi şekilde etkilemiş, hatta Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi) gibi kurumların kurulmasına yol açarak yabancı devletlerin Osmanlı maliyesi üzerinde kontrol sahibi olmasına neden olmuştu. 20. yüzyıl başlarında bu bağımlılık daha da derinleşmişti.
- E) Yerli sermayenin güçlenmesi: Osmanlı ekonomisinde yerli sermaye, yabancı sermaye ve azınlıkların elindeki sermaye karşısında genellikle zayıf kalmıştı. Sanayileşme ve modernleşme için gerekli olan büyük sermaye birikimi yeterli değildi ve dışa bağımlılık yerli sermayenin güçlenmesini engelliyordu.
Bu değerlendirmeler ışığında, 20. yüzyıl başlarında Osmanlı ekonomisinin temel özelliklerinden birinin dış borçlara bağımlılığın artması olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
