Büyük Millet Meclisi (BMM)'nin açılmasıyla aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmemiştir?
A) Milli iradeye dayalı yeni bir devletin temelleri atılmıştır
B) İstanbul Hükümeti'nin yetkileri tamamen sona ermiştir
C) Kurtuluş Savaşı'nın sevk ve idaresi tek elden sağlanmıştır
D) Halkın yönetime katılımı artmıştır
E) Yasama, yürütme ve yargı güçleri BMM'de toplanmıştır
Sevgili öğrenciler, bu soru, Büyük Millet Meclisi'nin açılışının Türk siyasi tarihindeki yerini ve etkilerini anlamamızı istiyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
- A) Milli iradeye dayalı yeni bir devletin temelleri atılmıştır: Büyük Millet Meclisi, halkın oylarıyla seçilen temsilcilerden oluşuyordu. Bu durum, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ilkesinin bir yansımasıydı ve padişahlık sisteminden farklı, milli egemenliğe dayalı yeni bir devlet anlayışının ilk adımıydı. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) İstanbul Hükümeti'nin yetkileri tamamen sona ermiştir: BMM açıldığında, İstanbul Hükümeti hala varlığını sürdürmekteydi ve hatta BMM'ye karşı çeşitli faaliyetlerde bulunmaktaydı. BMM, kendisini ülkenin tek meşru temsilcisi ilan etse de, İstanbul Hükümeti'nin yetkileri fiilen ve hukuken tamamen sona ermesi, ancak 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla gerçekleşmiştir. BMM'nin açılmasıyla yetkileri zayıflamış ve tartışılır hale gelmiş olsa da, tamamen sona ermemiştir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- C) Kurtuluş Savaşı'nın sevk ve idaresi tek elden sağlanmıştır: BMM'nin açılmasıyla birlikte, dağınık haldeki Kuvâ-yi Milliye birliklerinin yerine düzenli ordu kurulması ve Kurtuluş Savaşı'nın merkezi bir otorite tarafından planlı ve koordineli bir şekilde yürütülmesi hedeflenmiştir. Bu sayede savaşın yönetimi tek bir merkezden, yani BMM'den sağlanmıştır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- D) Halkın yönetime katılımı artmıştır: BMM, halkın seçtiği milletvekillerinden oluştuğu için, halkın temsilcileri aracılığıyla ülke yönetimine doğrudan katılımını sağlamıştır. Bu, Osmanlı dönemindeki mutlakiyetçi yönetim anlayışına kıyasla çok önemli bir adımdı ve halkın yönetimdeki söz hakkını artırmıştır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- E) Yasama, yürütme ve yargı güçleri BMM'de toplanmıştır: Birinci Büyük Millet Meclisi, olağanüstü savaş koşulları nedeniyle hızlı ve etkin kararlar alabilmek için "güçler birliği" ilkesini benimsemiştir. Yani, yasaları çıkarma (yasama), bu yasaları uygulama (yürütme) ve yargılama (yargı) yetkileri tek bir kurumda, yani BMM'de toplanmıştır. Örneğin, İstiklal Mahkemeleri BMM tarafından kurulmuştur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, BMM'nin açılmasıyla İstanbul Hükümeti'nin yetkileri tamamen sona ermemiş, ancak zayıflamış ve meşruiyeti tartışılır hale gelmiştir. Yetkilerinin tamamen sona ermesi daha sonraki bir gelişmedir.
Cevap B seçeneğidir.
