Sevr Antlaşması'nın Türk milleti tarafından kabul görmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Antlaşmanın ekonomik çıkarları koruması
B) Antlaşmanın milli egemenliğe aykırı olması
C) Antlaşmanın azınlık haklarını genişletmesi
D) Antlaşmanın Osmanlı Devleti'ni güçlendirmesi
E) Antlaşmanın İtilaf Devletleri arasında uyum sağlaması
Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti'ne İtilaf Devletleri tarafından dayatılan ağır şartlar içeren bir barış antlaşması taslağıydı. Türk milleti tarafından kesinlikle kabul görmemesinin temel nedenini adım adım inceleyelim:
- Antlaşmanın İçeriği ve Milli Egemenlik: Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin topraklarını büyük ölçüde parçalıyor, İstanbul ve Anadolu'nun küçük bir kısmını Osmanlı'ya bırakırken, Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurulmasını öngörüyor, Güneydoğu Anadolu'yu Fransızlara, Batı Anadolu ve Doğu Trakya'yı Yunanistan'a veriyor, Akdeniz kıyılarını İtalyanlara bırakıyordu. Ayrıca, Boğazlar uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılıyor, Osmanlı ordusu sınırlandırılıyor, maliyesi ve ekonomisi İtilaf Devletleri'nin kontrolüne geçiyordu. Bu maddeler, bir devletin kendi toprakları üzerinde bağımsız karar alma yetkisini, yani milli egemenliğini tamamen ortadan kaldırıyordu.
- Türk Milletinin Bağımsızlık İsteği: Türk milleti, Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı Kuvâ-yi Milliye ruhuyla direnişe geçmiş, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde bağımsızlık mücadelesini (Kurtuluş Savaşı) başlatmıştı. Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi gibi önemli adımlarla "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz" ve "Her türlü dış müdahale ve işgale karşı millet topyekûn direnecektir" ilkeleri benimsenmişti. Sevr Antlaşması'nın bu ilkelerle tamamen çelişmesi, antlaşmanın reddedilmesinin en temel nedeniydi. Türk milleti, tam bağımsızlık ve milli egemenlikten asla taviz vermeyecekti.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Antlaşmanın ekonomik çıkarları koruması: Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin ekonomik çıkarlarını korumak yerine, kapitülasyonları genişleterek ve maliyeyi uluslararası denetime alarak ekonomik bağımsızlığı tamamen yok etmeyi amaçlıyordu. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- C) Antlaşmanın azınlık haklarını genişletmesi: Antlaşma, azınlık haklarına ilişkin maddeler içerse de, bu maddeler genellikle İtilaf Devletleri'nin Osmanlı iç işlerine karışması için bir bahane olarak kullanılıyordu. Türk milletinin antlaşmayı reddetmesinin temel nedeni azınlık hakları değil, vatanın parçalanması ve egemenliğin kaybedilmesiydi. Bu nedenle bu seçenek temel neden değildir.
- D) Antlaşmanın Osmanlı Devleti'ni güçlendirmesi: Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'ni güçlendirmek bir yana, onu tamamen ortadan kaldırmayı ve egemenliğini yok etmeyi hedefliyordu. Bu seçenek kesinlikle yanlıştır.
- E) Antlaşmanın İtilaf Devletleri arasında uyum sağlaması: Antlaşma, İtilaf Devletleri'nin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarını bir nebze gidermeyi amaçlasa da, Türk milletinin antlaşmayı reddetme nedeni İtilaf Devletleri arasındaki uyum değil, antlaşmanın Türk milletinin varlığına ve bağımsızlığına yönelik tehdidiydi. Bu nedenle bu seçenek temel neden değildir.
Sonuç olarak, Sevr Antlaşması'nın Türk milleti tarafından kabul görmemesinin en temel ve belirleyici nedeni, antlaşmanın Türk vatanını parçalaması, devletin bağımsızlığını ve milletin kendi kaderini tayin etme hakkını tamamen ortadan kaldırması, yani milli egemenliğe aykırı olmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
