Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyılda askeri alanda yapılan reformların temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yeniçeri Ocağı'nın sayısını artırmak
B) Avrupa ordularının gerisinde kalmamak
C) Donanmayı tamamen kaldırmak
D) Tımarlı Sipahi sistemini yeniden canlandırmak
E) Sadece savunma amaçlı bir ordu kurmak
Osmanlı Devleti, 18. yüzyıla gelindiğinde, özellikle Avrupa devletleri karşısında askeri alanda önemli gerilemeler yaşadığını fark etmiştir. Bu durum, savaşlarda alınan yenilgilerle ve toprak kayıplarıyla daha da belirgin hale gelmiştir. Bu nedenle, devletin varlığını sürdürebilmesi ve eski gücüne kavuşabilmesi için askeri alanda köklü reformlar yapma ihtiyacı doğmuştur.
- Soru, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde askeri alanda yapılan reformların temel amacını sormaktadır. Bu dönemde Osmanlı ordusu, özellikle ateşli silahlar, askeri eğitim, strateji ve organizasyon açısından Avrupa ordularının gerisinde kalmıştı.
- A) Yeniçeri Ocağı'nın sayısını artırmak: Yeniçeri Ocağı, bu dönemde disiplinsizliği, yeniliklere karşı direnişi ve siyasi müdahaleleriyle biliniyordu. Reformların amacı, ocağın sayısını artırmak değil, mevcut yapısını ıslah etmek, modern askeri eğitim vermek veya daha modern bir ordu kurmaktı. Hatta ilerleyen dönemlerde ocağın kaldırılması bile gündeme gelecekti. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Avrupa ordularının gerisinde kalmamak: 18. yüzyılda Osmanlı Devleti, Avrupalı rakipleri karşısında askeri üstünlüğünü kaybetmişti. Özellikle Rusya ve Avusturya ile yapılan savaşlarda alınan yenilgiler, bu gerilemeyi açıkça ortaya koymuştur. Bu durumu tersine çevirmek, Avrupa ordularının ulaştığı seviyeye erişmek, onların askeri teknolojisi, eğitimi ve organizasyonunun gerisinde kalmamak, yapılan askeri reformların temel ve en önemli amacıydı. Humbaracı Ocağı'nın ıslahı, Mühendishane-i Berr-i Hümayun gibi Batı tarzı askeri okulların açılması bu amaca hizmet etmiştir. Bu nedenle B seçeneği doğru cevaptır.
- C) Donanmayı tamamen kaldırmak: Osmanlı Devleti, üç kıtaya yayılan ve denizlere kıyısı olan geniş bir imparatorluktu. Donanma, hem savunma hem de ticaret yollarının güvenliği için hayati öneme sahipti. Donanmayı kaldırmak gibi bir amaç asla olmamıştır; aksine, donanmayı güçlendirme ve modernleştirme çabaları olmuştur. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- D) Tımarlı Sipahi sistemini yeniden canlandırmak: Tımarlı Sipahi sistemi, 17. yüzyıldan itibaren önemini büyük ölçüde kaybetmiş ve bozulmuştu. 18. yüzyıldaki reformlar, daha çok Batı tarzı modern askeri birliklerin kurulması ve ateşli silahların etkin kullanımına odaklanmıştı. Eski sistemi canlandırmak, dönemin ihtiyaçlarına uygun bir çözüm değildi. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
- E) Sadece savunma amaçlı bir ordu kurmak: Osmanlı Devleti, bu dönemde hala büyük bir güçtü ve sadece savunma amaçlı bir ordu kurmak gibi bir hedefi yoktu. Amacı, hem savunmada etkin olmak hem de gerektiğinde saldırı gücünü korumaktı. Temel sorun, mevcut ordunun etkinliğini kaybetmesiydi. Bu nedenle E seçeneği doğru değildir.
Cevap B seçeneğidir.
