Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyılda devlet idaresindeki çözülmeleri önlemeye yönelik çabalardan biri de Batı'dan uzmanlar getirilerek askeri alanda yenilikler yapılmasıdır. Bu yeniliklerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yeniçeri Ocağı'nı tamamen ortadan kaldırmak
B) Avrupa devletleriyle diplomatik ilişkileri kesmek
C) Osmanlı ordusunu modern standartlara ulaştırmak
D) Deniz ticaretini tamamen durdurmak
E) Sadece savunma amaçlı bir ordu kurmak
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda yaşadığı zorluklar ve bu zorluklara karşı alınan önlemlerden biri olan askeri yeniliklerin temel amacını anlamaya çalışacağız. Hadi adım adım inceleyelim:
- Soruyu Anlayalım: Soru, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin devlet idaresindeki çözülmeleri önlemek için Batı'dan uzmanlar getirerek askeri alanda yaptığı yeniliklerin "temel amacını" soruyor. Yani, bu yeniliklerin en önemli, en öncelikli hedefini bulmalıyız.
- 18. Yüzyıl Osmanlısı'nı Hatırlayalım: Bu dönemde Osmanlı Devleti, Avrupa devletleri karşısında askeri ve teknolojik olarak gerilemeye başlamıştı. Savaşlarda alınan yenilgiler artmış, toprak kayıpları yaşanmıştı. Avrupa orduları modernleşirken, Osmanlı ordusu eski düzenini korumakta direniyordu.
- Batılı Uzmanların Getirilme Sebebi: Osmanlı yöneticileri, bu gerilemeyi durdurmak ve devleti yeniden güçlendirmek için Avrupa'nın askeri alandaki başarılarını fark ettiler. Bu başarıların sırrını öğrenmek ve kendi ordularına uygulamak amacıyla Batı'dan (Fransa, İsveç gibi ülkelerden) askeri uzmanlar getirdiler. Bu uzmanlar, topçuluk, istihkam (kale yapımı ve savunması), mühendislik gibi alanlarda eğitimler verdiler, yeni askeri okullar açılmasına yardımcı oldular.
- Şimdi Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Yeniçeri Ocağı'nı tamamen ortadan kaldırmak: Yeniçeri Ocağı, reformlara direnen önemli bir güçtü ve ilerleyen dönemlerde kaldırılacaktı (1826). Ancak 18. yüzyıldaki askeri yeniliklerin *temel amacı* doğrudan Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmak değildi. Daha çok, mevcut orduyu veya yeni kurulan birlikleri modernleştirmek hedefleniyordu. Yeniçerilerle mücadele, reformların önündeki bir engeldi, ancak reformların kendisi doğrudan onların kaldırılmasına yönelik değildi.
- B) Avrupa devletleriyle diplomatik ilişkileri kesmek: Tam tersine, Batı'dan uzman getirmek, Batı'nın bilgi ve teknolojisinden faydalanma isteğini gösterir. Bu da diplomatik ilişkilerin tamamen kesilmesiyle değil, belirli alanlarda işbirliğiyle mümkündür.
- C) Osmanlı ordusunu modern standartlara ulaştırmak: İşte bu, Batılı uzmanların getirilmesinin ve askeri alanda yapılan yeniliklerin temel amacıydı. Avrupa orduları ateşli silahlar, taktikler, eğitim ve organizasyon açısından çok ilerlemişti. Osmanlı Devleti de bu standartlara ulaşarak askeri gücünü yeniden kazanmayı, böylece devletin çözülmesini engellemeyi amaçlıyordu. Humbaracı Ahmet Paşa (Comte de Bonneval) ve Baron de Tott gibi uzmanlar, topçu ocaklarını ıslah etmek, mühendishaneler kurmak gibi çalışmalarla bu amaca hizmet etmişlerdir.
- D) Deniz ticaretini tamamen durdurmak: Deniz ticareti, devletin ekonomisi için önemliydi ve askeri yeniliklerle doğrudan bir ilgisi yoktu. Bu seçenek, sorunun bağlamıyla uyuşmuyor.
- E) Sadece savunma amaçlı bir ordu kurmak: Osmanlı Devleti, sadece savunma yapmakla kalmayıp, kaybettiği toprakları geri alma ve eski gücüne kavuşma arayışındaydı. Bu nedenle, ordunun genel olarak güçlendirilmesi ve modernleştirilmesi hedefleniyordu, sadece savunma amaçlı bir sınırlama söz konusu değildi.
- Sonuç: 18. yüzyılda Batı'dan uzmanlar getirilerek yapılan askeri yeniliklerin en temel amacı, Avrupa karşısında gerileyen Osmanlı ordusunu çağın gereklerine uygun hale getirmek, yani modern standartlara ulaştırmaktı.
Cevap C seçeneğidir.
