2. Aşağıdakilerden hangisi, Amasya Genelgesi'nin "Vatanın bütünlüğü, milletin istiklali tehlikededir." maddesinin gerekçelerinden biri olamaz?
A) İzmir'in işgali
B) Doğu illerinde Ermeni faaliyetlerinin artması
C) İstanbul Hükümeti'nin İtilaf Devletleri'nin baskısı altında olması
D) Ülke genelinde azınlıkların ayrılıkçı faaliyetlerde bulunması
E) TBMM'nin açılması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Amasya Genelgesi'nin en temel maddelerinden biri olan "Vatanın bütünlüğü, milletin istiklali tehlikededir." ifadesinin hangi olay veya durumun gerekçesi olamayacağını bulmamız isteniyor. Bu tür sorularda, olayların kronolojik sırasını ve Amasya Genelgesi'nin yayımlandığı dönemin koşullarını iyi bilmek çok önemlidir.
- Amasya Genelgesi'nin Tarihi: Amasya Genelgesi, 22 Haziran 1919 tarihinde yayımlanmıştır. Bu tarihi aklımızda tutarak seçenekleri değerlendirelim.
- A) İzmir'in işgali: İzmir, 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. Bu olay, Türk milletinde büyük bir infial yaratmış ve vatanın bütünlüğünün, milletin bağımsızlığının ciddi bir tehdit altında olduğunu açıkça göstermiştir. Dolayısıyla, Amasya Genelgesi'ndeki bu maddenin en önemli gerekçelerinden biridir.
- B) Doğu illerinde Ermeni faaliyetlerinin artması: Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Doğu Anadolu'da Ermenilerin bağımsız bir devlet kurma çabaları ve ayrılıkçı faaliyetleri artmıştır. Bu durum, vatanın doğu sınırlarının bütünlüğünü tehdit etmekteydi ve Amasya Genelgesi'ndeki tehlike vurgusunun gerekçelerinden biriydi.
- C) İstanbul Hükümeti'nin İtilaf Devletleri'nin baskısı altında olması: İstanbul Hükümeti, işgalci devletlerin baskısı altında kalarak milli menfaatleri koruyamaz hale gelmişti. Amasya Genelgesi'nde "İstanbul Hükümeti, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir." ifadesiyle bu duruma açıkça değinilmiştir. Bu da genelgedeki tehlike vurgusunun önemli bir gerekçesidir.
- D) Ülke genelinde azınlıkların ayrılıkçı faaliyetlerde bulunması: Rumlar, Ermeniler gibi azınlıklar, İtilaf Devletleri'nin de desteğiyle ülkenin çeşitli bölgelerinde bağımsızlık veya başka devletlere katılma yönünde ayrılıkçı faaliyetler yürütmekteydi. Bu faaliyetler, vatanın bölünmez bütünlüğünü doğrudan tehdit ediyordu ve genelgedeki tehlike vurgusunun gerekçelerinden biriydi.
- E) TBMM'nin açılması: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da açılmıştır. Amasya Genelgesi ise 22 Haziran 1919'da yayımlanmıştır. TBMM'nin açılışı, Amasya Genelgesi'nden yaklaşık 10 ay sonra gerçekleşen bir olaydır. Dolayısıyla, TBMM'nin açılması, Amasya Genelgesi'ndeki "Vatanın bütünlüğü, milletin istiklali tehlikededir." maddesinin gerekçelerinden biri olamaz. Tam tersine, Amasya Genelgesi, milli iradeyi temsil edecek bir meclisin toplanması gerektiği fikrini ortaya koyarak TBMM'nin açılmasına giden süreci başlatan önemli adımlardan biridir.
Bu durumda, kronolojik olarak Amasya Genelgesi'nden sonra gerçekleşen TBMM'nin açılması, genelgedeki tehlike maddesinin gerekçesi olamaz.
Cevap E seçeneğidir.
