🎓 aöf mikro iktisat 2. ünite talep ve arz Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, AÖF Mikro İktisat dersinin 2. ünitesi olan Talep ve Arz konusunu kapsamaktadır. Talep, arz, piyasa dengesi ve esneklik kavramları bu ünitenin temelini oluşturur.
📌 Talep Kavramı
Talep, tüketicilerin belirli bir dönemde, belirli bir fiyattan satın almaya istekli oldukları mal veya hizmet miktarıdır.
- Talep eğrisi genellikle negatiftir, yani fiyat arttıkça talep edilen miktar azalır.
- Talep kanunu: Fiyat ile talep edilen miktar arasındaki ters yönlü ilişkiyi ifade eder.
- Bireysel talep ve piyasa talebi olmak üzere iki tür talep vardır. Piyasa talebi, tüm bireysel taleplerin toplamıdır.
⚠️ Dikkat: Talep ile talep edilen miktar farklı kavramlardır. Talep, tüm fiyat düzeylerinde talep edilen miktarları gösterirken, talep edilen miktar belirli bir fiyattaki miktarı ifade eder.
📌 Talebi Etkileyen Faktörler
Fiyat dışındaki bazı faktörler de talebi etkileyebilir ve talep eğrisinin kaymasına neden olabilir.
- Tüketici Geliri: Gelir arttıkça normal mallara olan talep artar, düşük mallara olan talep azalır.
- İkame Malların Fiyatları: Bir malın fiyatı arttığında, ikame malına olan talep artar. Örn: Çay fiyatı artarsa kahveye olan talep artar.
- Tamamlayıcı Malların Fiyatları: Bir malın fiyatı arttığında, tamamlayıcı malına olan talep azalır. Örn: Benzin fiyatı artarsa otomobile olan talep azalır.
- Tüketici Beklentileri: Gelecekte fiyatların artacağı beklentisi, bugünkü talebi artırır.
- Tüketici Zevk ve Tercihleri: Moda, reklam gibi faktörler talebi etkileyebilir.
💡 İpucu: Talebi etkileyen faktörlerdeki değişim, talep eğrisinin sağa (artış) veya sola (azalış) kaymasına neden olur.
📌 Arz Kavramı
Arz, üreticilerin belirli bir dönemde, belirli bir fiyattan satmaya istekli oldukları mal veya hizmet miktarıdır.
- Arz eğrisi genellikle pozitiftir, yani fiyat arttıkça arz edilen miktar artar.
- Arz kanunu: Fiyat ile arz edilen miktar arasındaki doğru yönlü ilişkiyi ifade eder.
- Bireysel arz ve piyasa arzı olmak üzere iki tür arz vardır. Piyasa arzı, tüm bireysel arzların toplamıdır.
⚠️ Dikkat: Arz ile arz edilen miktar farklı kavramlardır. Arz, tüm fiyat düzeylerinde arz edilen miktarları gösterirken, arz edilen miktar belirli bir fiyattaki miktarı ifade eder.
📌 Arzı Etkileyen Faktörler
Fiyat dışındaki bazı faktörler de arzı etkileyebilir ve arz eğrisinin kaymasına neden olabilir.
- Girdi Fiyatları: Üretimde kullanılan girdilerin (işgücü, hammadde vb.) fiyatları arttıkça arz azalır.
- Teknoloji: Teknolojik gelişmeler, üretim maliyetlerini düşürerek arzı artırır.
- Beklentiler: Gelecekte fiyatların artacağı beklentisi, bugünkü arzı azaltabilir.
- Devlet Politikaları: Vergiler arzı azaltırken, sübvansiyonlar arzı artırır.
- Diğer Malların Fiyatları: Bir malın fiyatı düştüğünde, üreticiler diğer malların üretimine yönelebilir.
💡 İpucu: Arzı etkileyen faktörlerdeki değişim, arz eğrisinin sağa (artış) veya sola (azalış) kaymasına neden olur.
📌 Piyasa Dengesi
Piyasa dengesi, talep ve arzın eşitlendiği noktadır. Bu noktada denge fiyatı ve denge miktarı oluşur.
- Denge fiyatı, talep edilen miktarın arz edilen miktara eşit olduğu fiyattır.
- Denge miktarı, denge fiyatında alınıp satılan mal veya hizmet miktarıdır.
- Talep fazlası (kıtlık): Talep edilen miktarın arz edilen miktardan fazla olması durumudur. Fiyatlar artar.
- Arz fazlası (fazlalık): Arz edilen miktarın talep edilen miktardan fazla olması durumudur. Fiyatlar düşer.
⚠️ Dikkat: Piyasa dengesi, piyasada kendiliğinden oluşan bir durumdur. Devlet müdahalesi (tavan fiyat, taban fiyat) piyasa dengesini bozabilir.
📌 Esneklik Kavramı
Esneklik, bir değişkendeki yüzde değişimin, başka bir değişkendeki yüzde değişime oranıdır. Talep ve arz esnekliği olmak üzere iki temel esneklik türü vardır.
- Talebin Fiyat Esnekliği: Fiyattaki yüzde değişimin, talep edilen miktardaki yüzde değişime oranıdır. Formülü: $\frac{\% \Delta Q}{\% \Delta P}$
- Arzın Fiyat Esnekliği: Fiyattaki yüzde değişimin, arz edilen miktardaki yüzde değişime oranıdır.
- Talebin Gelir Esnekliği: Gelirdeki yüzde değişimin, talep edilen miktardaki yüzde değişime oranıdır.
- Çapraz Fiyat Esnekliği: Bir malın fiyatındaki yüzde değişimin, başka bir malın talep edilen miktarındaki yüzde değişime oranıdır.
💡 İpucu: Esneklik değerleri, talebin veya arzın fiyat değişimlerine ne kadar duyarlı olduğunu gösterir. Esneklik değeri ne kadar yüksekse, duyarlılık da o kadar yüksektir.
