🎓 10. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı 4. Senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 10. sınıf kimya dersinin 1. dönem 2. yazılı sınavının 4. senaryosundaki testin ana konularını (Kimyasal Tepkimeler ve Denklemler, Mol Kavramı) kapsar. Sınava hazırlık için temel bilgileri içerir.
📌 Kimyasal Tepkimeler ve Denklemler
Kimyasal tepkimeler, atomların yeniden düzenlenmesiyle yeni maddelerin oluştuğu süreçlerdir. Kimyasal denklemler ise bu tepkimelerin sembollerle gösterimidir.
- Kimyasal tepkimelerde atom sayısı ve türü korunur.
- Denkleştirme, girenler ve ürünlerdeki atom sayısını eşitleme işlemidir.
- En küçük tam sayılarla denkleştirme yapılır.
⚠️ Dikkat: Denkleştirme yaparken molekülün yapısını değiştirmeyin, sadece katsayıları değiştirin.
📌 Kimyasal Tepkime Türleri
Kimyasal tepkimeler farklı şekillerde sınıflandırılabilir. En yaygın türleri şunlardır:
- Yanma Tepkimeleri: Bir maddenin oksijenle hızlı tepkimeye girerek ısı ve ışık yaymasıdır. Örnek: Odunun yanması.
- Asit-Baz Tepkimeleri (Nötralleşme): Bir asit ve bir bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturmasıdır. Örnek: Mide yanmasını gidermek için kullanılan ilaçlar.
- Çözünme-Çökelme Tepkimeleri: İki çözeltinin karıştırılmasıyla katı bir maddenin (çökelek) oluşmasıdır. Örnek: Lavabo tıkanıklığı açıcıların bazıları bu prensiple çalışır.
- Analiz (Ayrışma) Tepkimeleri: Bir bileşiğin daha basit maddelere ayrışmasıdır. Örnek: Suyun elektrolizi.
- Sentez (Birleşme) Tepkimeleri: İki veya daha fazla maddenin birleşerek daha karmaşık bir madde oluşturmasıdır. Örnek: Demirin paslanması.
💡 İpucu: Tepkime türlerini ayırt etmek için tepkimede gerçekleşen olaya odaklanın.
📌 Mol Kavramı
Mol, kimyada madde miktarını belirtmek için kullanılan bir birimdir. 1 mol, 6.02 x 1023 (Avogadro sayısı) tane tanecik (atom, molekül, iyon vb.) içerir.
- Mol Kütlesi (M): 1 mol maddenin gram cinsinden kütlesidir. Periyodik tablodan bulunur.
- Mol sayısı (n): $n = \frac{m}{M}$ (m: kütle, M: mol kütlesi) formülü ile hesaplanır.
- Avogadro Sayısı (NA): 6.02 x 1023 tanecik/mol
⚠️ Dikkat: Mol kütlesi biriminin g/mol olduğuna dikkat edin.
📌 Mol - Kütle İlişkisi
Bir maddenin mol sayısı ile kütlesi arasındaki ilişkiyi kullanarak hesaplamalar yapabiliriz.
- Verilen kütleden mol sayısını bulma: $n = \frac{m}{M}$
- Verilen mol sayısından kütleyi bulma: $m = n \cdot M$
💡 İpucu: Bir soruda "kaç gram" diye soruluyorsa, kütle (m) isteniyor demektir.
📌 Mol - Tanecik Sayısı İlişkisi
Bir maddenin mol sayısı ile içerdiği tanecik sayısı arasındaki ilişkiyi kullanarak hesaplamalar yapabiliriz.
- Verilen tanecik sayısından mol sayısını bulma: $n = \frac{Tanecik Sayısı}{N_A}$
- Verilen mol sayısından tanecik sayısını bulma: $Tanecik Sayısı = n \cdot N_A$
📝 Not: Tanecik sayısı atom, molekül veya iyon sayısı olabilir.
