Merhaba! Bir uzman öğretmen olarak, bu soruyu biyolojik prensipler çerçevesinde adım adım açıklayarak çözelim.
Soru: Toprakta çok derine ekilen bir tohumun çimlenmesini engelleyen temel faktör nedir?
Adım Adım Çözüm:
- 1. Çimlenme İçin Gereken Şartları Hatırlayalım: Bir tohumun çimlenebilmesi için temel olarak üç dış faktöre ihtiyaç vardır: Uygun sıcaklık, yeterli su (nem) ve oksijen. Bu aşamada henüz fotosentez başlamadığı için ışığa ihtiyaç duyulmaz.
- 2. Tohumun Enerji İhtiyacı: Tohum çimlenirken hücre bölünmesi ve büyüme için yoğun miktarda enerjiye ($ATP$) ihtiyaç duyar. Bu enerjiyi, tohumun içindeki besin depolarını hücresel solunum yoluyla yakarak elde eder.
- 3. Oksijenin Rolü: Hücresel solunumun verimli bir şekilde gerçekleşebilmesi için tohumun dışarıdan $O_2$ (oksijen) alması gerekir. Toprağın gözenekleri arasındaki hava, tohumun bu ihtiyacını karşılar.
- 4. Derine Ekilmenin Etkisi: Tohum toprağın çok derinlerine ekildiğinde, toprak üzerindeki baskı artar ve hava boşlukları azalır. Yüzeyden derinlere doğru inildikçe gaz alışverişi zorlaşır. Bu durum, tohumun ihtiyaç duyduğu oksijene ulaşmasını engeller. Oksijen yetersiz olduğunda tohum yeterli enerjiyi üretemez ve çimlenme durur.
Seçeneklerin Analizi:
- A) Yetersiz Işık: Tohumlar çimlenmek için ışığa ihtiyaç duymazlar (bazı özel türler hariç). Işık, çimlenme sonrası fotosentez aşamasında gereklidir.
- B) Yetersiz Su: Toprağın derinleri genellikle yüzeye göre daha nemlidir, dolayısıyla derinlik su eksikliğine değil, su fazlalığına bile neden olabilir.
- D) Yetersiz Besin: Tohum, çimlenme sürecinde ihtiyaç duyduğu tüm besini kendi içindeki çanak yapraklarda (endosperm veya kotiledon) saklar. Dışarıdan besin almasına gerek yoktur.
Sonuç:
Toprağın derinliklerinde gaz alışverişinin kısıtlı olması nedeniyle tohumun ihtiyaç duyduğu oksijen miktarı azalır. Bu da çimlenmeyi engelleyen en temel faktördür.
Doğru Cevap: C
