Aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin ayaklanmalara karşı aldığı HUKUKİ önlemlerden biri DEĞİLDİR?
A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması
B) İstiklal Mahkemelerinin kurulması
C) Takrir-i Sükun Kanunu'nun çıkarılması
D) Düzenli ordunun kurulması
Sevgili öğrenciler, bu soruda TBMM'nin ayaklanmalara karşı aldığı önlemlerden hangisinin "hukuki" (yasal) nitelikte olmadığını bulmamız isteniyor. "Hukuki önlem" demek, bir yasa çıkarmak, mahkeme kurmak veya yasal bir düzenleme yapmak anlamına gelir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması: Bu kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne karşı çıkan isyanları ve vatana ihanet suçlarını cezalandırmak amacıyla çıkarılmış bir yasadır. Bir yasa olduğu için doğrudan hukuki bir önlemdir.
- B) İstiklal Mahkemelerinin kurulması: İstiklal Mahkemeleri, Hıyanet-i Vataniye Kanunu'na göre yargılama yapmak üzere kurulan özel mahkemelerdir. Mahkemelerin kurulması ve yargılama yapması, hukuki sistemin bir parçası olduğu için bu da hukuki bir önlemdir.
- C) Takrir-i Sükun Kanunu'nun çıkarılması: Bu kanun, Şeyh Said İsyanı sonrasında ülkede asayişi sağlamak ve hükümete olağanüstü yetkiler vermek amacıyla çıkarılmış bir yasadır. Bir yasa olduğu için hukuki bir önlemdir.
- D) Düzenli ordunun kurulması: Düzenli ordu, Kuva-yi Milliye birliklerinin yerine, daha disiplinli ve merkezi bir yapıya sahip askeri gücün oluşturulmasıdır. Ayaklanmaların bastırılmasında ve Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında çok önemli bir rol oynamıştır. Ancak ordunun kurulması, askeri ve idari bir yapılanmadır, doğrudan bir yasa çıkarma veya yargısal bir işlem değildir. Elbette ordunun kurulması için yasal düzenlemeler yapılmış olabilir ama "ordunun kurulması" eylemi kendi başına hukuki değil, askeri/idari bir önlemdir.
Bu durumda, Hıyanet-i Vataniye Kanunu, İstiklal Mahkemeleri ve Takrir-i Sükun Kanunu doğrudan yasal düzenlemeler veya yargısal kurumlar olduğu için hukuki önlemlerdir. Düzenli ordunun kurulması ise askeri bir yapılanma olduğu için hukuki bir önlem değildir.
Cevap D seçeneğidir.
