🎓 7. sınıf fen bilimleri 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Test 3 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu 7. sınıf fen bilimleri 2. dönem 1. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz temel konuları özetlemektedir. Vücudumuzdaki sistemler üzerine odaklanarak, her bir sistemin görevlerini ve önemli yapılarını sade bir dille ele alacağız.
📌 Destek ve Hareket Sistemi
Vücudumuza şekil veren, hareket etmemizi sağlayan ve iç organlarımızı koruyan bu sistem, kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur.
- Kemikler: Vücudun iskeletini oluşturur ve organları korur.
- Eklemler: Kemiklerin birleştiği yerlerdir ve hareket yeteneği sağlar (oynar, yarı oynar, oynamaz eklemler).
- Kaslar: Kemiklere bağlıdır ve kasılıp gevşeyerek hareket etmemizi sağlar (çizgili, düz, kalp kası).
💡 İpucu: Kaslar genellikle zıt çiftler halinde çalışır; biri kasılırken diğeri gevşer. Örneğin kolunuzu bükerken pazı kasınız kasılırken, arka kol kasınız gevşer.
📌 Sindirim Sistemi
Yediğimiz besinleri vücudumuzun kullanabileceği küçük parçalara ayıran ve kana karışmasını sağlayan sistemdir.
- Mekanik Sindirim: Besinlerin fiziksel olarak küçük parçalara ayrılmasıdır (ağızda çiğneme, midede kas hareketleri).
- Kimyasal Sindirim: Enzimler yardımıyla besinlerin kimyasal olarak daha küçük moleküllere ayrılmasıdır.
- Sistem Organları: Ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüs.
- Yardımcı Organlar: Karaciğer ve pankreas, sindirime yardımcı salgılar üretirler.
⚠️ Dikkat: Besinlerin emilimi yani kana geçişi büyük ölçüde ince bağırsakta gerçekleşir. Kalın bağırsakta ise su ve mineraller emilir.
📌 Dolaşım Sistemi
Vücudumuzda kanı sürekli dolaştırarak besin, oksijen ve atık maddelerin taşınmasını sağlayan sistemdir.
- Kalp: Kanı vücuda pompalayan kaslı bir organdır.
- Damarlar: Kanın taşındığı boru şeklindeki yapılardır (atardamarlar, toplardamarlar, kılcal damarlar).
- Kan: Alyuvarlar (oksijen taşır), akyuvarlar (savunma), kan pulcukları (pıhtılaşma) ve kan plazmasından oluşur.
- Büyük Dolaşım: Oksijenli kanın kalpten vücuda pompalanıp oksijensiz olarak kalbe geri dönmesidir.
- Küçük Dolaşım: Oksijensiz kanın kalpten akciğerlere gidip oksijenlenerek tekrar kalbe dönmesidir.
💡 İpucu: Genellikle atardamarlar temiz (oksijenli) kan, toplardamarlar ise kirli (oksijensiz) kan taşır. Ancak akciğer atardamarı kirli, akciğer toplardamarı temiz kan taşır; bu bir istisnadır!
📌 Solunum Sistemi
Vücudumuzun ihtiyacı olan oksijeni havadan alıp, oluşan karbondioksiti dışarı atan sistemdir.
- Solunum Yolları: Burun/ağız, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar ve bronşçuklar.
- Akciğerler: Gaz değişiminin gerçekleştiği temel organdır. İçinde alveol adı verilen hava kesecikleri bulunur.
- Gaz Değişimi: Akciğerlerdeki alveollerde ve vücut dokularındaki kılcal damarlarda oksijen ve karbondioksit değişimi olur.
⚠️ Dikkat: Diyafram kası, soluk alıp vermede önemli rol oynar. Kasılıp gevşeyerek göğüs boşluğunun hacmini değiştirir.
📌 Boşaltım Sistemi
Vücudumuzda oluşan zararlı ve fazla atık maddeleri dışarı atarak iç dengeyi koruyan sistemdir.
- Böbrekler: Kanı süzerek idrarı oluşturan ana organlardır.
- Üreter (İdrar Borusu): Böbreklerden gelen idrarı mesaneye taşır.
- Mesane (İdrar Kesesi): İdrarın biriktirildiği yerdir.
- Üretra (İdrar Kanalı): İdrarın vücuttan dışarı atıldığı kanaldır.
- Diğer Boşaltım Organları: Akciğerler (karbondioksit), deri (ter), karaciğer (zararlı maddeleri zararsız hale getirir).
💡 İpucu: Sindirim sistemi atığı (dışkı) ile boşaltım sistemi atığı (idrar, ter) farklıdır. İkisi de vücuttan atık uzaklaştırsa da farklı yollar ve maddelerle çalışırlar.
