Karbon döngüsü, canlı ve cansız ortamlar arasındaki karbon alışverişini ifade eder. Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit miktarının artmasına neden olur?
A) Fotosentez
B) Fosil yakıtların yanması
C) Okyanuslarda karbondioksitin çözünmesi
D) Karbonatlı kayaçların oluşumu
Karbon döngüsü, karbonun Dünya'nın atmosferi, okyanusları, karasal ekosistemleri ve yer kabuğu arasında sürekli hareketini ifade eder. Bu döngü, Dünya'daki yaşam için hayati öneme sahiptir. Soru, atmosferdeki karbondioksit miktarının artmasına neden olan olayı bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Fotosentez: Fotosentez, bitkilerin, alglerin ve bazı bakterilerin güneş ışığı enerjisini kullanarak atmosferdeki karbondioksiti ve suyu organik maddelere (şekerler) dönüştürme sürecidir. Bu süreçte atmosferden karbondioksit alınır. Dolayısıyla, fotosentez atmosferdeki karbondioksit miktarını azaltır.
- B) Fosil yakıtların yanması: Fosil yakıtlar (kömür, petrol, doğalgaz) milyonlarca yıl önce yaşamış organizmaların kalıntılarından oluşur ve içlerinde depolanmış karbon barındırırlar. Bu yakıtlar yakıldığında, içlerindeki karbon oksijenle birleşerek karbondioksit gazı olarak atmosfere salınır. Bu durum, atmosferdeki karbondioksit miktarının hızla artmasına neden olur.
- C) Okyanuslarda karbondioksitin çözünmesi: Okyanuslar, atmosferdeki karbondioksitin önemli bir kısmını emer ve çözer. Bu çözünme, karbondioksitin sudaki karbonik asit ve bikarbonat iyonlarına dönüşmesini sağlar. Bu süreç, atmosferdeki karbondioksit miktarını azaltır.
- D) Karbonatlı kayaçların oluşumu: Karbonatlı kayaçlar (örneğin kireçtaşı), okyanuslardaki canlıların kabuklarında ve iskeletlerinde bulunan karbonat minerallerinin birikmesiyle veya kimyasal çökelme yoluyla oluşur. Bu süreç, karbonu uzun vadeli olarak yer kabuğunda depolar ve atmosferdeki karbondioksitin dolaylı yoldan azalmasına katkıda bulunur (çok uzun jeolojik zaman ölçeklerinde).
Yukarıdaki açıklamalara göre, atmosferdeki karbondioksit miktarının artmasına doğrudan ve önemli ölçüde neden olan olay fosil yakıtların yanmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
