Aşağıdaki görsel, madde döngülerinden birini şematik olarak göstermektedir.
(Not: Görselde bitkiler, hayvanlar, atmosfer, toprak ve su arasında gerçekleşen buharlaşma, yoğuşma, yağış, terleme, solunum gibi süreçler oklarla gösterilmiştir.)
Bu görselle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi
yanlıştır?
A) Şemada su döngüsü gösterilmiştir.
B) Bitkiler terleme yoluyla atmosfere su buharı verir.
C) Yeraltı suları, bu döngünün önemli bir parçasıdır.
D) Atmosferdeki karbondioksit miktarı, bu döngünün temel bileşenidir.
Sevgili öğrenciler, bu soruda madde döngülerinden birini gösteren bir görsel verilmiş ve bu görselle ilgili yanlış ifadeyi bulmamız isteniyor. Görseli dikkatlice inceleyelim ve her bir seçeneği değerlendirelim:
- Görselin Analizi: Görselde buharlaşma (denizden, topraktan), terleme (bitkilerden), yoğuşma (bulut oluşumu), yağış (yağmur, kar), yüzey akışı ve yeraltı suyu gibi süreçler oklarla gösterilmiştir. Bu süreçlerin tamamı suyun yeryüzü, atmosfer ve yeraltı arasındaki hareketini yani su döngüsünü anlatmaktadır.
- A) Şemada su döngüsü gösterilmiştir.
- Görselde suyun buharlaşma, yoğuşma, yağış, terleme gibi farklı hallerde ve farklı ortamlarda hareket ettiği açıkça görülmektedir. Bu süreçlerin bütünü su döngüsünü oluşturur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) Bitkiler terleme yoluyla atmosfere su buharı verir.
- Görselde bitkilerden atmosfere doğru "Terleme" (Transpiration) oku bulunmaktadır. Bu, bitkilerin kökleriyle aldıkları suyu yaprakları aracılığıyla su buharı olarak atmosfere salması sürecidir. Bu ifade de doğrudur.
- C) Yeraltı suları, bu döngünün önemli bir parçasıdır.
- Görselde yağışlarla yeryüzüne inen suyun bir kısmının toprağa sızarak "Yeraltı suyu" oluşturduğu ve bu yeraltı suyunun da nehirlere veya denizlere karıştığı gösterilmiştir. Yeraltı suları, su döngüsünde suyun depolanması ve taşınması açısından kritik bir role sahiptir. Bu ifade de doğrudur.
- D) Atmosferdeki karbondioksit miktarı, bu döngünün temel bileşenidir.
- Su döngüsü, suyun fiziksel hal değiştirerek (buharlaşma, yoğuşma, donma, erime) yeryüzü ile atmosfer arasındaki hareketidir. Bu döngünün temel bileşenleri suyun kendisi, bu hal değişimlerini sağlayan enerji (güneş enerjisi) ve fiziksel süreçlerdir. Karbondioksit ise karbon döngüsünün temel bir bileşenidir ve fotosentez, solunum gibi biyolojik süreçlerde önemli rol oynar. Görselde gösterilen su döngüsünde karbondioksitin doğrudan bir bileşen olarak yer aldığına dair herhangi bir bilgi veya süreç bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Bu değerlendirmeler sonucunda, su döngüsü ile ilgili yanlış ifadenin D seçeneğinde yer aldığını görmekteyiz.
Cevap D seçeneğidir.
