"Güneş, dağların arkasından yavaşça gülümsüyordu, yeni bir güne merhaba der gibi."
Bu cümlede hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) Benzetme
B) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede hangi söz sanatının kullanıldığını bulmamız isteniyor. Haydi cümleyi adım adım inceleyelim:
- Cümle: "Güneş, dağların arkasından yavaşça gülümsüyordu, yeni bir güne merhaba der gibi."
- Cümlenin Anlamı: Güneşin doğuşu, insana özgü bir eylem olan "gülümseme" ve "merhaba deme" eylemleriyle anlatılmış.
Şimdi seçenekleri ve söz sanatlarının tanımlarını hatırlayalım:
- A) Benzetme (Teşbih): İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi, kadar, sanki" kelimeleri kullanılır. (Örnek: Aslan gibi güçlü.)
- B) Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü özellikler, duygular veya eylemler yüklemedir. (Örnek: Rüzgar fısıldıyordu.)
- C) Abartma (Mübalağa): Bir durumu, olayı veya özelliği olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük göstermektir. (Örnek: Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır.)
- D) Konuşturma (İntak): İnsan dışındaki varlıkları konuşturma, onlara söz söyletme sanatıdır. Konuşturma sanatının olduğu her yerde kişileştirme de vardır. (Örnek: Ağaç dile geldi ve "Beni kesmeyin!" dedi.)
Şimdi cümlemize geri dönelim:
- "Güneş, dağların arkasından yavaşça gülümsüyordu..."
- "Gülümsemek" eylemi, insana özgü bir davranıştır. Güneş'in gülümsemesi mümkün değildir. Burada Güneş'e insana ait bir özellik yüklenmiştir.
- "...yeni bir güne merhaba der gibi."
- "Merhaba demek" de insana özgü bir selamlaşma eylemidir. Güneş'in merhaba demesi de insana özgü bir eylemdir.
Bu durumda, cansız bir varlık olan Güneş'e insana ait "gülümseme" ve "merhaba deme" gibi özellikler verilerek, Güneş adeta bir insan gibi canlandırılmıştır. Bu durum, doğrudan kişileştirme sanatının tanımına uymaktadır.
Konuşturma sanatı için ise varlığın doğrudan konuşma metninin ("...") içinde verilmesi gerekir. Cümlemizde "merhaba der gibi" ifadesi, Güneş'in gerçekten konuştuğunu değil, konuşuyormuş gibi bir eylemde bulunduğunu belirtir, bu da kişileştirmenin bir uzantısıdır.
Bu nedenle, cümlede kullanılan söz sanatı Kişileştirme'dir.
Cevap B seçeneğidir.
