Lozan Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda bağımsızlığını tescil etmiş ve Misak-ı Millî hedeflerine büyük ölçüde ulaşılmasını sağlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin kazandığı bağımsızlık ve egemenlik hakları çerçevesinde değerlendirilemez?
A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
B) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması
C) Boğazların yönetiminin tamamen Türkiye'ye bırakılması
D) Dış borçlar meselesinin çözüme kavuşturulması
Sevgili öğrenciler, bu soru Lozan Antlaşması'nın Türk Devleti'ne kazandırdığı bağımsızlık ve egemenlik haklarını doğru anlamamızı istiyor. Lozan, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tam bağımsızlığını tescilleyen, çok önemli bir belgedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin ekonomik, hukuki ve idari bağımsızlığını kısıtlayan, yabancılara tanınmış ayrıcalıklardı. Bunların tamamen kaldırılması, Türkiye'nin ekonomik ve hukuki alanda tam bağımsızlığını kazanması anlamına geliyordu. Bu, kesinlikle bağımsızlık ve egemenlik hakları çerçevesinde değerlendirilir.
- B) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması: Lozan Antlaşması ile azınlıklar, yabancı devletlerin himayesinden çıkarılarak Türk vatandaşı kabul edildi. Bu durum, Türkiye Cumhuriyeti'nin kendi sınırları içindeki tüm vatandaşlarına eşit muamele yapma hakkını ve iç işlerine karışılmamasını güvence altına alarak egemenliğini pekiştirdi. Bu da bağımsızlık ve egemenlik hakları çerçevesindedir.
- C) Boğazların yönetiminin tamamen Türkiye'ye bırakılması: İşte bu ifade, Lozan Antlaşması'nın Boğazlar konusundaki kararlarını tam olarak yansıtmamaktadır. Lozan'da Boğazlar, uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmış ve her iki yakası da askerden arındırılmıştır. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliği ve yönetimi, ancak 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanmıştır. Dolayısıyla, Lozan Antlaşması ile Boğazların yönetiminin *tamamen* Türkiye'ye bırakıldığı söylenemez. Bu nedenle, bu seçenek bağımsızlık ve egemenlik hakları çerçevesinde, Lozan dönemi için doğru bir değerlendirme değildir.
- D) Dış borçlar meselesinin çözüme kavuşturulması: Osmanlı Devleti'nden kalan dış borçlar (Düyun-u Umumiye), yabancı devletlerin Türkiye'nin maliyesine müdahale etmesine neden olan önemli bir sorundu. Lozan Antlaşması ile bu borçlar, Osmanlı'dan ayrılan devletler arasında paylaştırıldı ve Türkiye'nin ödeyeceği miktar belirlendi. Bu durum, Türkiye'nin mali bağımsızlığını kazanması ve yabancı müdahalelerden kurtulması açısından büyük bir adımdı. Bu da bağımsızlık ve egemenlik hakları çerçevesindedir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Boğazların yönetiminin tamamen Türkiye'ye bırakılması Lozan Antlaşması ile değil, daha sonraki bir dönemde gerçekleşmiştir. Bu nedenle, Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin kazandığı bağımsızlık ve egemenlik hakları çerçevesinde değerlendirilemez.
Cevap C seçeneğidir.
