Lozan Antlaşması, yeni Türk Devleti’nin bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası alanda tescilleyen önemli bir belgedir. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti’nden kalan birçok sorun çözüme kavuşturulmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması’nın Türkiye Cumhuriyeti’ne sağladığı kazanımlardan biri değildir?
A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması.
B) Türkiye'nin doğu sınırının kesinleşmesi.
C) Boğazların yönetiminin tamamen Türk Devleti’ne bırakılması.
D) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılarak iç sorun olmaktan çıkarılması.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Lozan Antlaşması'nın Türkiye Cumhuriyeti'ne sağladığı kazanımlardan hangisinin olmadığını bulmamız isteniyor. Lozan Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası alanda tescilleyen çok önemli bir belgedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığını kısıtlayan ayrıcalıklardı. Lozan Antlaşması ile bu ayrıcalıklar tamamen kaldırılmış, Türkiye'nin tam bağımsızlığı yolunda çok önemli bir adım atılmıştır. Bu, Lozan'ın kesin bir kazanımıdır.
- B) Türkiye'nin doğu sınırının kesinleşmesi: Türkiye'nin doğu sınırları, özellikle Ermenistan ve Gürcistan ile olan sınırlar, daha önce Kars Antlaşması (1921) ile büyük ölçüde belirlenmişti. Lozan Antlaşması, bu sınırların uluslararası alanda tanınmasını ve kesinleşmesini sağlamıştır. Dolayısıyla, bu da Lozan'ın önemli bir kazanımıdır.
- C) Boğazların yönetiminin tamamen Türk Devleti’ne bırakılması: Lozan Antlaşması'nda Boğazlar konusu ele alınmış, ancak Boğazların yönetimi tamamen Türk Devleti'ne bırakılmamıştır. Bunun yerine, uluslararası bir Boğazlar Komisyonu kurulmuş ve Boğazlar silahsızlandırılmıştır. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliği ve Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılması ancak 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile mümkün olmuştur. Bu nedenle, Boğazların yönetiminin tamamen Türk Devleti'ne bırakılması Lozan Antlaşması'nın bir kazanımı değildir.
- D) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılarak iç sorun olmaktan çıkarılması: Lozan Antlaşması ile Osmanlı Devleti döneminden kalan azınlık sorunu çözüme kavuşturulmuştur. Antlaşma, Türkiye'deki gayrimüslim azınlıkları Türk vatandaşı kabul etmiş, onlara özel ayrıcalıklar tanımamış ve böylece azınlık meselesini bir iç sorun haline getirerek uluslararası müdahaleye kapıları kapatmıştır. Bu, Türkiye Cumhuriyeti için önemli bir kazanımdır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Boğazların yönetiminin tamamen Türk Devleti'ne bırakılması Lozan Antlaşması ile değil, daha sonra imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile gerçekleşmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
