Takvim, saat ve ölçülerde yapılan inkılaplar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Hicri takvim yerine miladi takvimin kabulü
B) Alaturka saat yerine milletlerarası saatin kabulü
C) Okka ve dirhem yerine kilogramın kabulü
D) Rumi takvim yerine hicri takvimin kabulü
Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yapılan önemli inkılaplardan, özellikle takvim, saat ve ölçüler alanındaki değişikliklerden hangisinin bu inkılaplar arasında yer almadığını anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hicri takvim yerine miladi takvimin kabulü: Bu, 26 Aralık 1925'te kabul edilen ve 1 Ocak 1926'da yürürlüğe giren çok önemli bir inkılaptır. Osmanlı Devleti'nde hem Hicri takvim (dini ve resmi işlerde) hem de Rumi takvim (mali işlerde) kullanılıyordu. Miladi takvimin kabulü ile uluslararası alanda birlik sağlanması amaçlanmıştır. Dolayısıyla bu, yapılan bir inkılaptır.
- B) Alaturka saat yerine milletlerarası saatin kabulü: Bu inkılap da 26 Aralık 1925'te kabul edilmiştir. Alaturka saat, güneşin batışına göre ayarlanırken, milletlerarası saat (alafranga saat), günün 24 saate bölünmesi esasına dayanır. Bu değişiklik, uluslararası ticaret ve iletişimde yaşanan karışıklıkları gidermek amacıyla yapılmıştır. Dolayısıyla bu da yapılan bir inkılaptır.
- C) Okka ve dirhem yerine kilogramın kabulü: Bu inkılap, 1931 yılında çıkarılan Ölçüler Kanunu ile gerçekleştirilmiştir. Osmanlı döneminde kullanılan okka, dirhem, arşın, endaze gibi geleneksel ölçü birimleri yerine, uluslararası standartlara uygun olan kilogram, metre gibi ölçü birimleri getirilmiştir. Bu da ekonomik ve ticari ilişkilerde standardizasyonu sağlamak için yapılmış önemli bir inkılaptır.
- D) Rumi takvim yerine hicri takvimin kabulü: Osmanlı Devleti'nde Rumi takvim, özellikle mali işlerde ve devletin resmi yazışmalarında kullanılıyordu. Hicri takvim ise dini bayramlar ve bazı resmi günler için kullanılıyordu. Türkiye Cumhuriyeti'nin yaptığı takvim inkılabı, Rumi veya Hicri takvimden birini diğerinin yerine geçirmek değil, her ikisinin yerine uluslararası geçerliliği olan Miladi takvimi kabul etmekti. Yani Rumi takvim yerine Hicri takvimin kabulü diye bir inkılap yapılmamıştır. Zaten Hicri takvim de kullanımdaki takvimlerden biriydi.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, A, B ve C seçeneklerinde belirtilenler, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında gerçekleştirilen önemli inkılaplardır. Ancak D seçeneğinde belirtilen "Rumi takvim yerine hicri takvimin kabulü" şeklinde bir inkılap yapılmamıştır. İnkılap, Miladi takvimin kabulü yönündeydi.
Cevap D seçeneğidir.
