Canlıların genetik materyali olan DNA'nın hücre içerisindeki organizasyonu, üst âlemler arasında farklılık gösterebilir. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Bakterilerde DNA, çekirdek içinde doğrusal kromozomlar halinde bulunur.
B) Arkelerde DNA, sitoplazmada serbest halde ve halkasal yapıdadır.
C) Ökaryotlarda DNA, mitokondride ve kloroplastta bulunmaz.
D) Tüm prokaryotlarda DNA, histon proteinlerine sarılı olarak bulunur.
E) Bakteri ve Arkelerde, DNA'nın yanı sıra plazmit adı verilen küçük, halkasal DNA molekülleri bulunmaz.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Canlıların genetik materyali olan DNA'nın hücre içindeki organizasyonu, canlıların âlemine göre önemli farklılıklar gösterir. Bu soru, bu farklılıkları anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bakterilerde DNA, çekirdek içinde doğrusal kromozomlar halinde bulunur.
- Bu ifade yanlıştır. Bakteriler prokaryot canlılardır, yani çekirdekleri yoktur. DNA'ları sitoplazmada, "nükleoid" adı verilen bir bölgede yoğunlaşmış halde bulunur ve genellikle halkasal (dairesel) bir yapıya sahiptir. Ayrıca, ökaryotlardaki gibi histon proteinlerine sarılı doğrusal kromozomlar halinde değildir.
- B) Arkelerde DNA, sitoplazmada serbest halde ve halkasal yapıdadır.
- Bu ifade doğrudur. Arkeler de bakteriler gibi prokaryot canlılardır. Bu nedenle çekirdekleri yoktur ve genetik materyalleri sitoplazmada nükleoid bölgesinde bulunur. DNA'ları genellikle tek bir halkasal kromozom şeklindedir. Histon benzeri proteinler içerebilseler de, ökaryotlardaki gibi çekirdek içinde sıkıca paketlenmiş doğrusal kromozomlar halinde değildir, bu yüzden "serbest halde" ifadesi, ökaryotik DNA'ya kıyasla daha az organize olduğunu belirtir.
- C) Ökaryotlarda DNA, mitokondride ve kloroplastta bulunmaz.
- Bu ifade yanlıştır. Ökaryot hücrelerde ana DNA çekirdekte bulunsa da, mitokondri ve bitki hücrelerinde kloroplast gibi organellerin de kendi DNA'ları vardır. Bu organel DNA'ları genellikle halkasal yapıdadır ve endosimbiyoz teorisini destekler niteliktedir.
- D) Tüm prokaryotlarda DNA, histon proteinlerine sarılı olarak bulunur.
- Bu ifade yanlıştır. Prokaryotlar (bakteriler ve arkeler) iki farklı gruptur. Arkelerde DNA, histon benzeri proteinlere sarılı olarak bulunurken, bakterilerde genellikle histon proteinleri bulunmaz; DNA, nükleoid ilişkili proteinler (NAPs) adı verilen farklı proteinlerle paketlenir. Dolayısıyla "tüm prokaryotlarda" ifadesi yanlıştır.
- E) Bakteri ve Arkelerde, DNA'nın yanı sıra plazmit adı verilen küçük, halkasal DNA molekülleri bulunmaz.
- Bu ifade yanlıştır. Plazmitler, bakteri ve arkelerde (ve bazı ökaryotik mayalarda) ana kromozomal DNA'dan bağımsız olarak çoğalabilen, küçük, halkasal DNA molekülleridir. Genellikle antibiyotik direnci veya yeni metabolik yollar gibi ek özellikler kazandıran genler taşırlar ve biyoteknolojide yaygın olarak kullanılırlar.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Arkelerde DNA'nın sitoplazmada serbest halde ve halkasal yapıda olduğunu belirten B seçeneği doğru bilgiyi içermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
