Bir popülasyonun büyüme eğrisinde, çevre direncinin etkisiyle büyüme hızının yavaşlamaya başladığı ve popülasyonun taşıma kapasitesine yaklaştığı evreye ne ad verilir?
A) Logaritmik büyüme evresi
B) Kuruluş evresi
C) Denge evresi
D) Negatif büyüme evresi
E) Taşıma kapasitesi evresi
Popülasyon büyüme eğrileri, bir canlı türünün belirli bir ortamda zamanla nasıl değiştiğini gösterir. Genellikle iki ana tip büyüme eğrisi incelenir: J-tipi (üstel) ve S-tipi (lojistik) büyüme eğrileri. Bu soru, S-tipi büyüme eğrisinin belirli bir aşamasını hedeflemektedir.
- Popülasyon Büyüme Eğrileri ve Evreleri:
S-tipi büyüme eğrisi genellikle üç ana evreden oluşur:
- Kuruluş Evresi (Lag Phase): Bu başlangıç evresinde, popülasyon yeni bir ortama uyum sağlar. Birey sayısı azdır ve büyüme hızı yavaştır.
- Logaritmik (Üstel) Büyüme Evresi (Exponential/Log Phase): Bu evrede, kaynaklar bol olduğu ve çevre direnci düşük olduğu için popülasyon hızla artar. Doğum oranları ölüm oranlarından çok daha yüksektir ve büyüme hızı maksimuma ulaşır.
- Denge Evresi (Stationary/Equilibrium Phase): Bu evrede, popülasyonun büyüme hızı yavaşlamaya başlar ve sonunda neredeyse sıfıra iner. Bunun nedeni, popülasyon yoğunluğunun artmasıyla birlikte çevre direncinin (sınırlı kaynaklar, avcılar, hastalıklar, rekabet vb.) etkisinin belirginleşmesidir. Doğum oranları ölüm oranlarına yaklaşır ve popülasyon taşıma kapasitesine ($K$) ulaşır veya bu kapasite etrafında dalgalanır.
- Sorudaki Durumun Analizi:
Soru, "çevre direncinin etkisiyle büyüme hızının yavaşlamaya başladığı ve popülasyonun taşıma kapasitesine yaklaştığı evre"yi tanımlamaktadır. Bu tanım, yukarıda açıklanan Denge Evresi'nin özellikleriyle birebir örtüşmektedir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Logaritmik büyüme evresi: Bu evrede büyüme hızı yavaşlamaz, aksine maksimuma ulaşır. Çevre direnci henüz belirgin değildir.
- B) Kuruluş evresi: Bu evrede büyüme hızı yavaştır ancak çevre direnci nedeniyle değil, popülasyonun küçük olması ve uyum sağlaması nedeniyledir. Taşıma kapasitesine yaklaşma durumu söz konusu değildir.
- D) Negatif büyüme evresi: Bu evrede popülasyon küçülür, yani ölüm oranı doğum oranından fazladır. Soru, büyüme hızının yavaşlamasından bahsetmektedir, popülasyonun azalmasından değil.
- E) Taşıma kapasitesi evresi: Taşıma kapasitesi ($K$), bir ortamın sürdürülebilir şekilde destekleyebileceği maksimum birey sayısıdır. Bu bir "evre" değil, bir "limit" veya "değer"dir. Popülasyon bu kapasiteye denge evresinde ulaşır.
Bu nedenle, çevre direncinin etkisiyle büyüme hızının yavaşladığı ve popülasyonun taşıma kapasitesine yaklaştığı evre Denge Evresi'dir.
Cevap C seçeneğidir.
