Türkiye'de nüfusun dağılışı üzerinde hem doğal hem de beşeri faktörler etkili olmaktadır. Özellikle son yüzyılda beşeri faktörlerin etkisi daha da belirginleşmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de nüfusun dağılışını etkileyen beşeri faktörlerden biridir?
A) Akarsu ve göl kenarları
B) Yükselti ve engebe
C) Toprak verimliliği
D) Sanayi ve ticaret merkezleri
E) İklim özellikleri
Türkiye'de nüfusun dağılışı, coğrafi özelliklerin ve insan faaliyetlerinin birleşimiyle şekillenir. Bu faktörleri iki ana başlık altında inceleyebiliriz: doğal faktörler ve beşeri (insani) faktörler.
Soru bizden nüfusun dağılışını etkileyen beşeri faktörlerden birini bulmamızı istiyor. Beşeri faktörler, insanların kendi faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve yerleşim tercihlerini etkileyen unsurlardır. Yani, insan eliyle oluşturulan veya insan faaliyetleriyle şekillenen etkenlerdir.
- A) Akarsu ve göl kenarları: Bu, su kaynaklarına yakınlığı ifade eder. Su, yaşam için temel bir ihtiyaç olduğundan, insanlar tarih boyunca akarsu ve göl kenarlarına yerleşmeyi tercih etmişlerdir. Bu, coğrafi bir özellik ve doğal bir faktördür.
- B) Yükselti ve engebe: Dağlık ve engebeli alanlar genellikle yerleşime elverişli değildir; ulaşım zordur, tarım alanları kısıtlıdır ve iklim koşulları sert olabilir. Düz ve alçak alanlar ise daha çok tercih edilir. Bu da doğal bir faktördür.
- C) Toprak verimliliği: Verimli topraklar, tarımsal faaliyetler için uygun olduğundan, özellikle geçmişte nüfusun yoğunlaştığı alanlar olmuştur. Bu da doğrudan doğal çevreyle ilgili bir faktör ve doğal bir faktördür.
- D) Sanayi ve ticaret merkezleri: Sanayi ve ticaret, insanların ekonomik faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve gelişen sektörlerdir. Bu merkezler, iş imkanları, eğitim, sağlık ve diğer sosyal hizmetlerin yoğunlaştığı yerlerdir. İnsanlar, daha iyi yaşam koşulları ve iş bulma umuduyla bu merkezlere göç ederler. Bu nedenle, sanayi ve ticaret merkezleri, nüfusun dağılışını etkileyen en önemli beşeri faktörlerden biridir.
- E) İklim özellikleri: İnsanlar genellikle ılıman iklim koşullarına sahip, aşırı sıcak veya soğuk olmayan, yeterli yağış alan bölgeleri tercih ederler. Bu da doğal bir faktördür.
Yukarıdaki açıklamalara göre, sanayi ve ticaret merkezleri insanların faaliyetleri sonucu oluştuğu ve nüfusu kendine çektiği için beşeri bir faktördür.
Cevap D seçeneğidir.
