Türkiye'de nüfusun dağılışı incelendiğinde, bazı bölgelerin yoğun, bazı bölgelerin ise seyrek nüfuslu olduğu görülür. Bu farklılıkta hem doğal hem de beşeri faktörler etkilidir.
Türkiye haritası üzerinde işaretli bir bölgenin (örneğin Doğu Karadeniz'in iç kesimleri veya Hakkari çevresi) seyrek nüfuslu olmasında aşağıdaki faktörlerden hangisi daha az etkilidir?
A) Yüksek ve engebeli arazi yapısı
B) Ulaşım olanaklarının kısıtlı olması
C) Sanayi faaliyetlerinin yetersizliği
D) Toprak verimliliğinin düşük olması
E) Deniz turizminin gelişmiş olmaması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Türkiye'de nüfusun dağılışındaki farklılıkları anlamak için hem doğal hem de beşeri faktörleri iyi bilmek gerekir. Soruda Doğu Karadeniz'in iç kesimleri veya Hakkari çevresi gibi seyrek nüfuslu bölgelerden bahsediliyor. Bu bölgelerin ortak özellikleri genellikle yüksek, engebeli ve ulaşımı zor alanlar olmasıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yüksek ve engebeli arazi yapısı: Bu bölgeler, adından da anlaşılacağı gibi yüksek dağlık alanlardır. Engebeli arazi, tarım yapmayı zorlaştırır, yerleşim alanlarının kurulmasını kısıtlar ve ulaşımı güçleştirir. Bu durum, nüfusun seyrek olmasının en temel doğal nedenlerinden biridir. Dolayısıyla bu faktör çok etkilidir.
- B) Ulaşım olanaklarının kısıtlı olması: Yüksek ve engebeli arazilerde yol yapımı zordur ve maliyetlidir. Ulaşım ağlarının yetersizliği, bölgenin dış dünyayla bağlantısını zayıflatır, ekonomik faaliyetleri kısıtlar ve insanların bölgeye yerleşmesini veya orada kalmasını zorlaştırır. Bu da nüfusun seyrek olmasında önemli bir etkendir.
- C) Sanayi faaliyetlerinin yetersizliği: Ulaşım zorlukları, hammadde teminindeki sıkıntılar, pazarlara uzaklık ve nitelikli iş gücü eksikliği gibi nedenlerle bu bölgelerde sanayi gelişememiştir. Sanayi, istihdam yaratarak nüfusu çeken önemli bir beşeri faktördür. Sanayinin olmaması, bölgenin göç vermesine ve seyrek nüfuslu kalmasına neden olur. Bu faktör de oldukça etkilidir.
- D) Toprak verimliliğinin düşük olması: Yüksek ve engebeli arazilerde topraklar genellikle sığ, erozyona uğramış ve verimsizdir. Ayrıca iklim koşulları da tarım için elverişsiz olabilir. Tarımın temel geçim kaynağı olduğu bölgelerde toprak verimliliğinin düşük olması, insanların geçimini sağlamasını zorlaştırır ve nüfusun az olmasına yol açar. Bu da etkili bir faktördür.
- E) Deniz turizminin gelişmiş olmaması: Doğu Karadeniz'in iç kesimleri ve Hakkari çevresi gibi bölgeler, denize kıyısı olmayan veya denize çok uzak olan iç bölgelerdir. Dolayısıyla bu bölgelerde deniz turizminin gelişmiş olması zaten beklenemez. Bu faktör, bu bölgelerin seyrek nüfuslu olmasının bir nedeni olamaz, çünkü bu bölgelerin coğrafi konumu gereği deniz turizmi potansiyeli yoktur. Nüfusun seyrek olmasında etkili olan diğer faktörler (arazi, ulaşım, sanayi, tarım) bu bölgelerin temel sorunlarıdır. Bu nedenle, deniz turizminin gelişmemiş olması, bu bölgelerin seyrek nüfuslu olmasında en az etkili olan faktördür.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Doğu Karadeniz'in iç kesimleri veya Hakkari çevresi gibi bölgelerin seyrek nüfuslu olmasında deniz turizminin gelişmemiş olması, diğer faktörlere göre çok daha az etkilidir, hatta doğrudan bir etken değildir.
Cevap E seçeneğidir.
