Eski Türklerde konargöçer yaşam tarzı, sanatsal üretim üzerinde belirgin etkiler yaratmıştır. Sürekli yer değiştirme zorunluluğu, Türk sanatında taşınabilir eserlerin ön plana çıkmasına neden olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, bu durumun bir sonucu olarak Türk sanatında yaygın olarak görülen bir özellik değildir?
A) Halı ve kilim dokumacılığı.
B) Maden işlemeciliği ve kuyumculuk.
C) Deri işlemeciliği ve ahşap oymacılığı.
D) Göçebe çadırlarının süslenmesi.
E) Anıtsal mimari eserlerin inşası.
Eski Türklerdeki konargöçer yaşam tarzı, sanat anlayışlarını ve üretimlerini doğrudan etkilemiştir. Sürekli yer değiştirme zorunluluğu, sanat eserlerinin taşınabilir, hafif ve dayanıklı olmasına yol açmıştır. Bu durum, Türk sanatında belirli özelliklerin ön plana çıkmasına neden olmuştur. Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında değerlendirelim:
- A) Halı ve kilim dokumacılığı: Halı ve kilimler, kolayca katlanıp taşınabilen, aynı zamanda çadırların içini sıcak tutan ve süsleyen önemli sanat eserleridir. Konargöçer yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır ve taşınabilirliğe uygunluğu nedeniyle yaygınlaşmıştır. Bu durumun bir sonucudur.
- B) Maden işlemeciliği ve kuyumculuk: Maden işlemeciliğiyle üretilen kaplar, silahlar, at koşum takımları ve kuyumculuk ürünleri (takılar) hem değerli hem de küçük, dayanıklı ve kolay taşınabilir eserlerdir. Göçler sırasında rahatlıkla yanlarında götürülebilirler. Bu durumun bir sonucudur.
- C) Deri işlemeciliği ve ahşap oymacılığı: Deri, çanta, giysi, kap gibi birçok farklı eşyanın yapımında kullanılan esnek ve hafif bir malzemedir. Ahşap oymacılığı ise genellikle küçük objelerde, çadır iskeletlerinde veya taşınabilir mobilya parçalarında kendini göstermiştir. Bu eserler de taşınabilirliğe uygundur. Bu durumun bir sonucudur.
- D) Göçebe çadırlarının süslenmesi: Göçebe çadırları (yurtlar), sökülüp takılabilen ve taşınabilen yapılardır. Bu çadırların iç ve dış süslemeleri (keçe işlemeleri, dokumalar, ahşap oymalar) de çadırla birlikte taşınabilir niteliktedir. Yaşam alanlarını güzelleştirmenin taşınabilir bir yoludur. Bu durumun bir sonucudur.
- E) Anıtsal mimari eserlerin inşası: Anıtsal mimari eserler, büyük, kalıcı ve sabit yapılar demektir (tapınaklar, saraylar, büyük mezar yapıları gibi). Konargöçer bir yaşam tarzı benimseyen topluluklar, sürekli yer değiştirdikleri için bu tür kalıcı ve devasa yapılar inşa etme eğiliminde değildirler. Bu tür eserler, yerleşik hayata geçmiş toplulukların özellikleridir. Dolayısıyla, bu durumun bir sonucu olarak Türk sanatında yaygın olarak görülen bir özellik değildir.
Cevap E seçeneğidir.
