Osmanlı Devleti'nde $18.$ yüzyılın sonlarında III. Selim döneminde modern bir ordu kurma girişimi olarak ortaya çıkan Nizam-ı Cedit ordusu, birçok yenilikçi özelliği bünyesinde barındırmaktaydı. Ancak bu yenilikler, mevcut düzenin temsilcileri tarafından ciddi bir direnişle karşılaştı.
Aşağıdakilerden hangisi, Nizam-ı Cedit ordusunun kurulmasının temel amaçlarından biri değildir?
A) Yeniçeri Ocağı'nın disiplinsizliğini ve savaşlardaki başarısızlığını gidermek.
B) Avrupa tarzı askeri eğitim ve teçhizatla donatılmış, güçlü bir ordu oluşturmak.
C) Merkezi otoriteyi güçlendirmek ve taşradaki ayanların etkinliğini kırmak.
D) Osmanlı Devleti'nin kaybettiği toprakları geri almak ve uluslararası alandaki prestijini artırmak.
E) Halk arasında vatanseverlik duygusunu yaygınlaştırarak gönüllü askerlik sistemini teşvik etmek.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Osmanlı Devleti'nde III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedit ordusu, imparatorluğun içinde bulunduğu kötü gidişatı durdurmak ve devleti yeniden güçlendirmek amacıyla atılmış çok önemli bir adımdı. Bu ordu, köklü değişiklikleri hedefleyen bir dizi amacı bünyesinde barındırıyordu. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek, hangisinin bu amaçlardan biri olmadığını bulalım:
- A) Yeniçeri Ocağı'nın disiplinsizliğini ve savaşlardaki başarısızlığını gidermek: Bu, Nizam-ı Cedit'in kurulmasındaki en temel amaçlardan biriydi. Yeniçeriler, $18.$ yüzyıla gelindiğinde eski disiplinlerini kaybetmiş, devlet için bir yük haline gelmiş ve savaşlarda istenen başarıyı gösteremez olmuşlardı. Nizam-ı Cedit, Yeniçerilere alternatif, modern ve disiplinli bir ordu olarak düşünülmüştü. Bu nedenle A seçeneği, Nizam-ı Cedit'in temel amaçlarından biridir.
- B) Avrupa tarzı askeri eğitim ve teçhizatla donatılmış, güçlü bir ordu oluşturmak: "Nizam-ı Cedit" adı zaten "Yeni Düzen" anlamına gelir ve bu yeni düzen, Avrupa'daki askeri gelişmeleri takip ederek, onların eğitim ve teçhizat modellerini benimsemeyi hedefliyordu. Osmanlı ordusunun Avrupa karşısında gerilemesinin en önemli nedenlerinden biri, askeri teknolojide ve taktiklerde geri kalmasıydı. Bu nedenle B seçeneği, Nizam-ı Cedit'in temel amaçlarından biridir.
- C) Merkezi otoriteyi güçlendirmek ve taşradaki ayanların etkinliğini kırmak: Zayıflayan merkezi otorite, Osmanlı Devleti'nin en büyük sorunlarından biriydi. Taşradaki ayanlar (yerel güç sahipleri) güçlenmiş, kendi bölgelerinde yarı bağımsız hareket etmeye başlamışlardı. Sultan III. Selim, kendine bağlı, modern ve güçlü bir ordu kurarak merkezi otoriteyi yeniden tesis etmeyi ve ayanların gücünü kırmayı amaçlıyordu. Bu nedenle C seçeneği, Nizam-ı Cedit'in temel amaçlarından biridir.
- D) Osmanlı Devleti'nin kaybettiği toprakları geri almak ve uluslararası alandaki prestijini artırmak: Osmanlı Devleti, $18.$ yüzyılda birçok önemli toprak kaybı yaşamış ve uluslararası alandaki gücü ve prestiji azalmıştı. Modern ve güçlü bir ordu kurmanın nihai amacı, askeri başarılar elde ederek kaybedilen toprakları geri almak ve devletin eski ihtişamını ve saygınlığını yeniden kazandırmaktı. Bu nedenle D seçeneği, Nizam-ı Cedit'in temel amaçlarından biridir.
- E) Halk arasında vatanseverlik duygusunu yaygınlaştırarak gönüllü askerlik sistemini teşvik etmek: Vatanseverlik (milliyetçilik) duygusunun geniş halk kitlelerine yayılması ve buna dayalı gönüllü askerlik sisteminin teşvik edilmesi, daha çok $19.$ yüzyılda Fransız İhtilali'nin etkisiyle ortaya çıkan ulus-devlet ve milli ordu anlayışlarıyla ilişkilidir. Nizam-ı Cedit ordusu, belirli bir sistem dahilinde, genellikle devşirme veya maaşlı askerlerden oluşan profesyonel bir ordu olarak tasarlanmıştı. $18.$ yüzyılın sonlarında Osmanlı toplumunda, modern anlamda yaygın bir vatanseverlik bilinciyle gönüllü askerlik sistemini teşvik etmek gibi bir amaç, Nizam-ı Cedit'in kuruluş felsefesi içinde yer almamaktaydı. Bu nedenle E seçeneği, Nizam-ı Cedit'in temel amaçlarından biri değildir.
Cevap E seçeneğidir.
