12. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Test 1

Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk Dönemi’nde Türkiye Cumhuriyeti’nin iç politikasındaki önemli gelişmelerden biri olan Cumhuriyetin ilanıyla ilgili doğru bir bilgi değildir?

A) Cumhuriyetin ilanıyla devletin adı "Türkiye Cumhuriyeti" olarak belirlenmiştir.

B) Devlet başkanlığı sorunu çözülerek Mustafa Kemal Atatürk ilk cumhurbaşkanı olmuştur.

C) Hükümetin kurulma biçimi değişmiş, kabine sistemine geçilmiştir.

D) $1924$ Anayasası’nın kabul edilmesiyle birlikte ilan edilmiştir.

E) Ulusal egemenlik ilkesi yönetimde kesin olarak yerleşmiştir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda Atatürk Dönemi iç politikasındaki önemli gelişmelerden biri olan Cumhuriyetin ilanıyla ilgili doğru olmayan bilgiyi bulmamız isteniyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyelim ve Cumhuriyetin ilanıyla birlikte yaşanan değişiklikleri hatırlayalım.

• A) Cumhuriyetin ilanıyla devletin adı "Türkiye Cumhuriyeti" olarak belirlenmiştir.

  Bu bilgi doğrudur. Cumhuriyetin ilanından önce devletin adı tam olarak belirlenmemişti ve "Türkiye Devleti" ya da "Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti" gibi ifadeler kullanılıyordu. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devletin adı resmen "Türkiye Cumhuriyeti" olarak kabul edilmiştir.

• B) Devlet başkanlığı sorunu çözülerek Mustafa Kemal Atatürk ilk cumhurbaşkanı olmuştur.

  Bu bilgi de doğrudur. Cumhuriyetin ilanından önce devlet başkanlığı makamı net değildi; Büyük Millet Meclisi Başkanı aynı zamanda devlet başkanı görevini yürütüyordu. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devlet başkanlığı makamı olan Cumhurbaşkanlığı oluşturuldu ve Mustafa Kemal Atatürk oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

• C) Hükümetin kurulma biçimi değişmiş, kabine sistemine geçilmiştir.

  Bu bilgi de doğrudur. Cumhuriyetin ilanından önce uygulanan "Meclis Hükümeti Sistemi"nde bakanlar tek tek Meclis tarafından seçilir ve hükümetin kurulması zorlaşırdı. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte "Kabine Sistemi"ne geçildi. Bu sistemde Cumhurbaşkanı bir Başbakan atar ve Başbakan da kendi bakanlarını seçerek hükümeti kurar. Bu değişiklik, hükümetin daha hızlı ve etkin çalışmasını sağlamıştır.

• D) $1924$ Anayasası’nın kabul edilmesiyle birlikte ilan edilmiştir.

  Bu bilgi doğru değildir. Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. $1924$ Anayasası ise Cumhuriyetin ilanından yaklaşık altı ay sonra, 20 Nisan 1924 tarihinde kabul edilmiştir. Cumhuriyetin ilanı, $1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişikliklerle gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla, Cumhuriyetin ilanı $1924$ Anayasası ile eş zamanlı olmamıştır.

• E) Ulusal egemenlik ilkesi yönetimde kesin olarak yerleşmiştir.

  Bu bilgi doğrudur. Ulusal egemenlik ilkesi, Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla temelleri atılmış olsa da, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devletin yönetim biçimi olarak resmen kabul edilmiş ve bu ilke yönetimde kesin olarak yerleşmiştir. Cumhuriyet, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun en somut göstergesidir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, Cumhuriyetin ilanı $1924$ Anayasası'nın kabul edilmesiyle birlikte gerçekleşmemiştir. Cumhuriyet $1923$ yılında ilan edilmiş, $1924$ Anayasası ise daha sonra kabul edilmiştir.

Cevap D seçeneğidir.