18. yüzyıl, Batı düşüncesinde Aydınlanma Çağı olarak anılır. Bu dönemde düşünürler, aklın ışığında geleneksel otoriteleri, dogmaları ve batıl inançları sorgulamışlardır. Toplumsal yaşamdan bilime, felsefeden sanata kadar her alanda rasyonel ve eleştirel bir bakış açısı benimsenmiştir.
İnsan aklının özgürleşmesi ve kendi başına karar verme yeteneğinin geliştirilmesi, bu dönemin en temel hedeflerinden biri olmuştur. Bu durum, bilimsel gelişmelerin hızlanmasına, sanayileşmenin temellerinin atılmasına ve siyasal alanda devrimci fikirlerin yayılmasına zemin hazırlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, 18. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamının belirleyici özelliklerinden biri değildir?
A) İnsan aklının rehberliğine duyulan güvenin artması.
B) Bilimsel gelişmelerin toplumsal düşünce üzerindeki etkisinin büyümesi.
C) Geleneksel ve dogmatik düşüncelere karşı eleştirel bir tavır sergilenmesi.
D) Dinî inançların toplumsal yaşamdaki mutlak egemenliğinin pekişmesi.
E) Bireysel özgürlük ve özerklik kavramlarının önem kazanması.
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, 18. yüzyıl Batı düşüncesini şekillendiren Aydınlanma Çağı'nın temel özelliklerini anlamamız isteniyor. Verilen metin, bu dönemin ruhunu çok güzel özetliyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) İnsan aklının rehberliğine duyulan güvenin artması: Metinde "düşünürler, aklın ışığında geleneksel otoriteleri... sorgulamışlardır" ve "İnsan aklının özgürleşmesi... en temel hedeflerinden biri olmuştur" ifadeleri yer alıyor. Bu, Aydınlanma'nın temelini oluşturan akla güvenin arttığını açıkça göstermektedir. Dolayısıyla bu, belirleyici bir özelliktir.
- B) Bilimsel gelişmelerin toplumsal düşünce üzerindeki etkisinin büyümesi: Metinde "Bu durum, bilimsel gelişmelerin hızlanmasına... zemin hazırlamıştır" denilmektedir. Aydınlanma, bilimi ve rasyonel düşünceyi merkeze alarak toplumsal düşünceyi derinden etkilemiştir. Bu da belirleyici bir özelliktir.
- C) Geleneksel ve dogmatik düşüncelere karşı eleştirel bir tavır sergilenmesi: Metinde "geleneksel otoriteleri, dogmaları ve batıl inançları sorgulamışlardır" ve "rasyonel ve eleştirel bir bakış açısı benimsenmiştir" ifadeleri bulunmaktadır. Bu, Aydınlanma'nın en belirgin özelliklerinden biridir.
- D) Dinî inançların toplumsal yaşamdaki mutlak egemenliğinin pekişmesi: Metin, Aydınlanma düşünürlerinin "geleneksel otoriteleri, dogmaları ve batıl inançları sorguladığını" belirtmektedir. Bu dönemde akıl ön plana çıkarılmış, dinî otoritelerin ve dogmaların mutlak egemenliği sorgulanmış ve eleştirilmiştir. Dolayısıyla dinî inançların mutlak egemenliğinin *pekişmesi* değil, aksine *sorgulanması* ve *zayıflaması* söz konusudur. Bu ifade, Aydınlanma Çağı'nın ruhuna tamamen zıttır.
- E) Bireysel özgürlük ve özerklik kavramlarının önem kazanması: Metinde "İnsan aklının özgürleşmesi ve kendi başına karar verme yeteneğinin geliştirilmesi, bu dönemin en temel hedeflerinden biri olmuştur" ifadesi yer almaktadır. Bu, bireysel özgürlük ve özerkliğin önem kazandığını açıkça göstermektedir. Bu da belirleyici bir özelliktir.
Yukarıdaki analizler ışığında, 18. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamının belirleyici özelliklerinden biri olmayan seçenek D'dir. Aydınlanma, dinî dogmaların mutlak egemenliğini sorgulayan ve aklı ön plana çıkaran bir dönemdir.
Cevap D seçeneğidir.
