"Deniz, usulca fısıldıyordu martılara eski bir efsaneyi. Dalgalar, kıyıya vurdukça kumlar arasında kaybolan sırları gün yüzüne çıkarıyordu. Güneş ise batarken gökyüzünü adeta bir ressamın paleti gibi renklendiriyordu."
Bu metinde yer alan hikâye unsurları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Belirgin bir şahıs kadrosu yoktur.
B) Zaman unsuru çok net bir şekilde belirtilmiştir.
C) Mekân, kapalı bir alan olarak tasvir edilmiştir.
D) Olay, insan dışı varlıklar arasında geçmektedir.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda, verilen kısa metindeki hikâye unsurlarını doğru bir şekilde analiz etmemiz isteniyor. Gelin, metni dikkatlice okuyalım ve her bir seçeneği tek tek değerlendirelim.
Öncelikle metnimizi hatırlayalım:
"Deniz, usulca fısıldıyordu martılara eski bir efsaneyi. Dalgalar, kıyıya vurdukça kumlar arasında kaybolan sırları gün yüzüne çıkarıyordu. Güneş ise batarken gökyüzünü adeta bir ressamın paleti gibi renklendiriyordu."
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Belirgin bir şahıs kadrosu yoktur.
- Metinde "Deniz" adında bir kişi (veya kişileştirilmiş bir varlık) geçiyor. Bu Deniz, martılara bir şeyler fısıldıyor. "Martılar" ise bu fısıltıların alıcısı konumunda. "Dalgalar" ve "Güneş" ise metinde kişileştirilerek (insan özelliği verilerek) anlatılmış doğa unsurlarıdır. Bir hikâyede "şahıs kadrosu" denildiğinde genellikle birden fazla, belirgin rolleri olan karakterler anlaşılır. Bu metinde ise sadece "Deniz" adında bir ana figür ve onun etkileşimde bulunduğu "martılar" var. Diğerleri ise atmosferi zenginleştiren kişileştirilmiş doğa unsurlarıdır. Yani, çok sayıda veya belirgin rolleri olan bir karakter listesi (kadrosu) bulunmamaktadır. Bu ifade, metin için oldukça doğrudur.
- B) Zaman unsuru çok net bir şekilde belirtilmiştir.
- Metinde "Güneş ise batarken..." ifadesi geçmektedir. Bu ifade, olayın gün batımı sırasında gerçekleştiğini açıkça belirtir. Ancak "çok net bir şekilde" ifadesi biraz iddialı olabilir. Çünkü gün, ay, yıl gibi daha geniş bir zaman dilimi belirtilmemiştir; sadece günün bir anı (gün batımı) verilmiştir. Zaman unsuru belirtilmiştir, ancak "çok net" olup olmadığı tartışılabilir. Yine de diğer seçenekleri de değerlendirelim.
- C) Mekân, kapalı bir alan olarak tasvir edilmiştir.
- Metinde "kıyıya vurdukça kumlar arasında" ve "gökyüzünü adeta bir ressamın paleti gibi renklendiriyordu" ifadeleri yer almaktadır. "Kıyı", "kumlar" ve "gökyüzü" gibi unsurlar, olayın açık bir alanda, yani deniz kenarında geçtiğini göstermektedir. Kapalı bir alan (örneğin bir oda, bir ev içi) tasvir edilmemiştir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- D) Olay, insan dışı varlıklar arasında geçmektedir.
- Metinde "Deniz, usulca fısıldıyordu martılara..." ifadesi geçmektedir. "Deniz" burada büyük ihtimalle bir insan ismidir ve martılara fısıldayan bir insandır. Dolayısıyla, olay insan ve insan dışı varlıklar (martılar) arasında geçmektedir. "Dalgalar" ve "Güneş" gibi doğa unsurları kişileştirilmiş olsa da, metnin ana eylemi bir insanın (Deniz'in) martılarla etkileşimidir. Bu nedenle, olayın sadece insan dışı varlıklar arasında geçtiği ifadesi yanlıştır.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, metinde belirgin ve detaylı bir şahıs kadrosunun olmadığı en doğru tespittir. Metin daha çok atmosfer ve tek bir ana eylem üzerine kuruludur.
Cevap A seçeneğidir.
