6. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 2

🎓 6. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 2 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu sınavda karşınıza çıkabilecek temel Türkçe konularını, kolayca anlayabileceğiniz ve hatırlayabileceğiniz şekilde özetledik. Bu notlar sayesinde konuları hızla tekrar edebilir, sınavda daha başarılı olabilirsiniz!

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine özel ekler getirilerek oluşturulan, ancak fiil gibi çekimlenmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Onlara "yarı fiil" diyebiliriz!

• İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek onu isim yapar.
  • Örnek: Kitap okumayı çok severim. (Okuma eyleminin adı)
  • Örnek: Oraya gelmek, beni çok mutlu etti. (Gelme eyleminin adı)
• Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek onu sıfat yapar, yani bir ismi niteler.
  • Örnek: Gelen misafirler çok kibardı. (Hangi misafirler? Gelen)
  • Örnek: Kırılmış kalpler onarılamaz. (Nasıl kalpler? Kırılmış)
• Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiile "-ip, -erek, -meden, -ince, -ken, -alı, -dıkça, -r...mez, -esiye, -a...a, -casına, -meksizin" gibi ekler gelerek onu zarf yapar, yani fiilin nasıl, ne zaman yapıldığını belirtir.
  • Örnek: Koşarak geldi. (Nasıl geldi? Koşarak)
  • Örnek: Ders çalışırken uyuyakalmış. (Ne zaman uyuyakalmış? Çalışırken)

💡 İpucu: Fiilimsiler, fiil gibi olumsuz yapılabilirler (gel-me-mek, oku-ma-yan). Ancak fiil gibi zaman ve şahıs eki almazlar.

⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiil ekleri (-ma, -mak) kalıcı isimler oluşturabilir. Örneğin "dondurma", "çakmak" kelimeleri artık bir nesnenin adı olmuştur, eylem bildirmezler. Bunlar fiilimsi değildir.

📌 Cümle Çeşitleri (Anlamlarına Göre)

Cümleler, taşıdıkları anlama göre farklı türlere ayrılır. Bir cümlenin ne ifade ettiğine bakarak türünü kolayca bulabiliriz.

• Olumlu Cümle: Bir işin, oluşun veya durumun gerçekleştiğini, var olduğunu bildiren cümlelerdir.
  • Örnek: Bugün hava çok güzel.
  • Örnek: Ali okula gitti.
• Olumsuz Cümle: Bir işin, oluşun veya durumun gerçekleşmediğini, var olmadığını bildiren cümlelerdir. Genellikle "-me, -ma" ekleri, "yok" veya "değil" kelimeleriyle yapılır.
  • Örnek: Bugün hava güzel değil.
  • Örnek: Ali okula gitmedi.
• Soru Cümlesi: Bir şeyi öğrenmek, bir bilgi almak amacıyla kurulan ve cevap bekleyen cümlelerdir. Sonuna soru işareti (?) konur.
  • Örnek: Dersini bitirdin mi?
  • Örnek: Nereye gidiyorsun?
• Emir Cümlesi: Bir isteği, emri, buyruğu veya öğüdü bildiren cümlelerdir.
  • Örnek: Hemen buraya gel!
  • Örnek: Kitabını oku.
• Ünlem Cümlesi: Sevinç, korku, şaşkınlık, acı, öfke gibi güçlü duyguları veya seslenmeleri ifade eden cümlelerdir. Sonuna ünlem işareti (!) konur.
  • Örnek: Eyvah, geç kaldım!
  • Örnek: Yaşasın, tatil!

📌 Anlatım Bozuklukları

Cümlelerin açık, anlaşılır ve doğru olması için bazı kurallara uymak gerekir. Bu kurallara uyulmadığında ortaya anlatım bozuklukları çıkar. Anlatım bozuklukları genellikle ikiye ayrılır: anlamsal (anlama dayalı) ve yapısal (dil bilgisine dayalı) bozukluklar. 6. sınıfta daha çok anlamsal bozukluklar üzerinde durulur.

• Gereksiz Sözcük Kullanımı: Cümlede aynı anlamı veren iki kelimenin veya ek ile kelimenin birlikte kullanılmasıdır.
  • Yanlış: Gereksiz yere boş yere bekledik. (Gereksiz yere ve boş yere aynı anlamda.)
  • Doğru: Boş yere bekledik.
• Anlamca Çelişen Sözcüklerin Kullanımı: Cümlede birbiriyle çelişen, zıt anlamlı ifadelerin bir arada kullanılmasıdır.
  • Yanlış: Tam üç yıla yakın bir süredir onu görmedim. (Tam ve yakın çelişiyor.)
  • Doğru: Üç yıla yakın bir süredir onu görmedim.
• Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Bir sözcüğün cümlede kastedilen anlam dışında kullanılmasıdır.
  • Yanlış: Bu olayda gençlerin payı azımsanamaz. (Azımsamak: az görmek. Oysa burada küçümsenmek isteniyor.)
  • Doğru: Bu olayda gençlerin payı küçümsenemez.
• Deyim ve Atasözü Yanlışları: Deyim ve atasözlerinin kalıplaşmış anlamlarının veya kelimelerinin değiştirilerek kullanılmasıdır.
  • Yanlış: Çok sevinçliydi, etekleri zil çalıyordu. (Etekleri tutuşmak deyimiyle karıştırılmış.)
  • Doğru: Çok sevinçliydi, etekleri zil çalıyordu. (Bu deyim sevinç anlamındadır, doğrudur. Yanlış örnek vermek gerekirse: "Çok heyecanlıydı, etekleri tutuşuyordu." yerine "etekleri zil çalıyordu" demek yanlış olur.)
  • Doğru Örnek (Deyim Yanlışı): O kadar çok çalıştı ki, gözüne uyku girmiyordu. (Doğrusu: Gözüne uyku girmedi.)

💡 İpucu: Bir cümleyi okurken "Bu sözcük olmasa da cümle anlamlı olur mu?" veya "Bu iki kelime aynı şeyi mi söylüyor?" diye düşünmek, gereksiz sözcük kullanımını bulmana yardımcı olur.

📌 Yazım Kuralları

Doğru ve etkili iletişim için yazım kurallarına uymak çok önemlidir. Türkçede sıkça karşılaşılan yazım kurallarından bazıları şunlardır:

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümleler büyük harfle başlar.
  • Özel isimler (kişi adları, soyadları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları vb.) büyük harfle başlar. (Örnek: Türkiye, Mehmet, Türkçe)
  • Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. (Örnek: Türk Dil Kurumu)
  • Kitap, dergi, gazete adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. (Örnek: Nutuk, Varlık Dergisi)
  • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. (Örnek: 29 Ekim 1923 Salı)
  • Unvanlar, saygı sözleri, lakaplar özel isimden önce veya sonra gelince büyük harfle başlar. (Örnek: Doktor Ayşe Hanım, Deli İbrahim)
• Sayıların Yazımı:
  • Sayılar metin içinde yazıyla da rakamla da yazılabilir. (Örnek: iki bin beş yüz, 2500)
  • Sıra sayıları yazıyla veya rakamla ve yanına nokta konularak belirtilir. (Örnek: üçüncü, 3.)
  • Üleştirme sayıları (paylaştırma) sadece yazıyla yazılır. (Örnek: ikişer, beşer - Asla "2'şer" yazılmaz!)
• Birleşik Kelimelerin Yazımı:
  • Bazı birleşik kelimeler bitişik, bazıları ayrı yazılır.
  • Ses düşmesi, ses türemesi veya ses değişimi varsa bitişik yazılır. (Örnek: kaynana (kayın+ana), ne için (niçin))
  • Anlam kaybı varsa (iki kelime de gerçek anlamını yitirmişse) bitişik yazılır. (Örnek: kuşburnu, aslanağzı)
  • Somut olarak yer bildirmeyen alt, üst, üzeri sözleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. (Örnek: ayakaltı, bilinçaltı)
  • Gerçek anlamını koruyan veya ikinci kelimesi gerçek anlamını koruyan birleşikler ayrı yazılır. (Örnek: deniz yılanı, gök bilimi)
• Kısaltmaların Yazımı:
  • Kurum, kuruluş adlarının kısaltmaları genellikle büyük harflerle yapılır ve aralarına nokta konmaz (T.C. hariç). Ekler kısaltmanın okunuşuna göre gelir. (Örnek: TDK'nin, MEB'e)
  • Ölçü birimlerinin kısaltmaları küçük harfle yapılır ve nokta konmaz. Ekler kısaltmanın okunuşuna göre gelir. (Örnek: kg'dan, cm'yi)

⚠️ Dikkat: "De" ve "ki" bağlaçları ayrı, ek olan "-de" ve "-ki" bitişik yazılır. "Mi" soru eki her zaman ayrı yazılır.

📌 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, yazılı anlatımda anlam karışıklıklarını önler, okumayı kolaylaştırır ve duygu, tonlama gibi unsurları belirtir.

• Nokta (.) :
  • Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  • Bazı kısaltmaların sonuna konur. (Örnek: Dr., Cad.)
  • Sıra bildiren sayılardan sonra konur. (Örnek: 2., III.)
• Virgül (,) :
  • Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. (Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldım.)
  • Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır. (Örnek: Geldim, gördüm, yendim.)
  • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
  • Hitaplardan sonra konur. (Örnek: Sevgili Arkadaşım,)
• Soru İşareti (?) :
  • Soru bildiren cümlelerin sonuna konur. (Örnek: Nereye gidiyorsun?)
  • Bilinmeyen, kesin olmayan bilgiler için parantez içinde kullanılır. (Örnek: Yunus Emre (1238?-1320))
• Ünlem İşareti (!) :
  • Sevinç, korku, şaşkınlık, acı, öfke gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
  • Seslenme ve hitaplardan sonra konur. (Örnek: Ey Türk gençliği!)
• Tırnak İşareti (" ") :
  • Başkasından doğrudan aktarılan sözler tırnak içine alınır. (Örnek: Atatürk "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." demiştir.)
  • Cümle içinde özellikle belirtilmek istenen kelimeler tırnak içine alınabilir. (Örnek: "Vatan" kelimesi çok kutsaldır.)
• İki Nokta (:) :
  • Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur. (Örnek: Milli Edebiyat Dönemi yazarları şunlardır: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp...)
  • Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur. (Örnek: Kendimi tanıtırken şunları söyledim: "Ben bir öğrenciyim.")

📝 Unutmayın, düzenli tekrar ve bol soru çözmek, bu konuları pekiştirmenize yardımcı olacaktır. Başarılar dilerim!