Sevgili öğrenciler, bu soruda bir hikâye edici metnin temel ögelerini ve bu ögelerden hangisinin "şart olmadığını" anlamamız isteniyor. Bir hikâye edici metin, adından da anlaşılacağı gibi, bir olayı veya olaylar zincirini anlatan metin türüdür. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Olay örgüsü: Bir hikâye edici metnin olmazsa olmazıdır. Olay örgüsü, metinde anlatılan olayların belirli bir düzen içinde, sebep-sonuç ilişkisiyle birbirine bağlanmasıdır. Giriş, gelişme, düğüm, çözüm gibi aşamaları içerir. Olay örgüsü olmadan bir hikâye düşünülemez, çünkü hikâyenin kendisi bir olaylar dizisidir.
- B) Mekân: Hikâyede anlatılan olayların geçtiği yerdir. Bir hikâye mutlaka belirli bir yerde (ev, orman, şehir, hayali bir gezegen vb.) geçer. Mekân, olayın atmosferini oluşturur ve karakterlerin eylemlerini etkiler. Mekânın belirsiz olduğu hikâyelerde bile, okuyucunun zihninde bir yer canlanır veya ima edilir. Bu nedenle hikâyenin temel unsurlarından biridir.
- C) Zaman: Hikâyede anlatılan olayların geçtiği dönem veya süredir. Olaylar geçmişte, şimdi veya gelecekte; belirli bir günde, mevsimde veya belirsiz bir zamanda geçebilir. Zaman, olayın akışını ve karakterlerin gelişimini belirler. Mekân gibi, zaman da bir hikâyenin temel ögesidir.
- D) Açıklayıcı bilgiler: Açıklayıcı bilgiler, bir konuyu aydınlatmak, okuyucuya bilgi vermek veya bir kavramı tanıtmak amacıyla kullanılan ifadelerdir. Hikâye edici metinlerde betimlemeler (tasvirler) veya karakterlerin iç dünyasına dair kısa bilgiler bulunabilir, ancak metnin ana amacı "açıklama yapmak" değildir. Hikâye, olayları anlatarak, göstererek ve yaşatarak ilerler. Açıklayıcı metinler (makale, deneme, ders kitabı gibi) bilgi vermeyi hedeflerken, hikâye edici metinler bir olayı anlatmayı hedefler. Bir hikâye, uzun ve detaylı açıklamalara ihtiyaç duymadan da var olabilir ve hatta bazen bu tür açıklamalar hikâyenin akıcılığını bozabilir. Dolayısıyla, hikâye edici metin için "şart" bir öge değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, olay örgüsü, mekân ve zaman bir hikâye edici metnin temel ve vazgeçilmez unsurlarıdır. Açıklayıcı bilgiler ise hikâyenin ana amacı değildir ve bulunması şart değildir.
Cevap D seçeneğidir.
