7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 1

🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 1 - Ders Notu

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 2. dönem 2. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz temel konuları sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Sınavda başarılar dilerim!

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Fiilimsiler, fiil gibi olumsuzluk eki alabilir ama kip ve kişi eki almaz, yani çekimli fiil değildir.

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi görev yapar.
  • Örnek: "Kitap okumayı çok severim." (Okumak eyleminin adı)
  • Örnek: "Bu gidişle işimiz zor." (Gitmek eyleminin adı)
• Sıfat-fiil (Ortac): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat görevinde kullanılır veya adlaşabilir.
  • Örnek: "Koşan çocuk düştü." (Koşmak fiili, çocuğu niteliyor)
  • Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (Gelmek fiili, günleri niteliyor)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -casına" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf görevinde kullanılır, fiili veya fiilimsiyi zaman ya da durum yönünden belirtir.
  • Örnek: "Gülerek yanımıza geldi." (Gelme eyleminin durumunu belirtiyor)
  • Örnek: "Ders çalışırken uyuyakalmış." (Uyuyakalma eyleminin zamanını belirtiyor)

⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller eklerini alıp kalıcı isim olabilir. Bu kelimeler artık fiilimsi değildir. (Örn: "Dondurma", "Çakmak", "Yemek")

📌 Cümle Çeşitleri (Yapısına Göre)

Cümleler, yapısındaki yüklem sayısı ve yan cümlecik bulunup bulunmamasına göre dörde ayrılır.

• Basit Cümle: Tek bir yüklemi ve içinde fiilimsi veya başka bir yargı bildiren sözcük grubu (yan cümlecik) bulunmayan cümlelerdir.
  • Örnek: "Hava bugün çok güzeldi."
• Birleşik Cümle: Bir temel cümle ile en az bir yan cümlecikten oluşan cümlelerdir. Yan cümlecik genellikle fiilimsilerle veya "ki", "eğer", "şart kipi (-se/-sa)" gibi bağlaçlarla kurulur.
  • Örnek: "Kitap okumayı sevenler başarılı olur." (Okumayı sevenler: yan cümlecik)
  • Örnek: "Gelirsen beni mutlu edersin." (Gelirsen: yan cümlecik)
• Sıralı Cümle: En az iki cümlenin virgül veya noktalı virgül ile birbirine bağlanmasıyla oluşan cümlelerdir.
  • Örnek: "Geldim, gördüm, yendim."
• Bağlı Cümle: En az iki cümlenin "ve, ama, fakat, ancak, çünkü, oysa, lakin, de" gibi bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşan cümlelerdir.
  • Örnek: "Çok çalıştı ama sınavı kazanamadı."

💡 İpucu: Bir cümlede kaç tane çekimli fiil varsa, o kadar yüklem vardır ve kaç tane fiilimsi varsa, o kadar yan cümlecik vardır.

📌 Anlatım Bozuklukları

Cümlelerin anlam veya yapı bakımından doğru, açık ve anlaşılır olmaması durumudur. İki ana başlıkta incelenir:

• Anlamsal (Anlama Dayalı) Bozukluklar:
  • Gereksiz Sözcük Kullanımı: Eş anlamlı kelimelerin veya anlamca birbirini kapsayan kelimelerin bir arada kullanılması.
    • Örnek: "Hâlâ daha gelmedi." (Hâlâ ve daha aynı anlamı verir)
  • Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Kelimenin cümledeki anlamına uygun olmaması.
    • Örnek: "Bu olayda gençlerin payı azımsanmaz." (Azımsanmaz yerine "küçümsenemez" olmalı)
  • Anlamca Çelişen Sözcüklerin Kullanımı: Birbiriyle zıt anlamlı kelimelerin aynı cümlede yer alması.
    • Örnek: "Kesinlikle bu işi yapmış olabilir." (Kesinlik ve ihtimal bir arada)
  • Deyim ve Atasözü Yanlışlıkları: Deyimlerin veya atasözlerinin yanlış anlamda veya yanlış kelimelerle kullanılması.
    • Örnek: "Ona kulak misafiri oldum." (Kulak kabartmak olmalı)
• Yapısal (Dil Bilgisine Dayalı) Bozukluklar:
  • Özne-Yüklem Uygunsuzluğu: Özne ile yüklemin tekillik-çoğulluk veya kişi bakımından uyuşmaması.
    • Örnek: "Herkes onu dinliyorlardı." (Herkes tekil, dinliyorlardı çoğul)
  • Ek Eksikliği (Tamlayan/Tamlana Eksikliği): Tamlayan veya tamlanan ekinin eksik olması.
    • Örnek: "Okula gitmedi, sınavı kaçırdı." (Okula gitmediği için sınavı kaçırdı - "için" eksik)
  • Yüklem Eksikliği: Bir cümlede birden fazla yargı varken, ortak yüklemin her yargıya uymaması.
    • Örnek: "Ben çay, o ise kahve içti." (Ben çay içtim olmalı)

💡 İpucu: Bir cümleyi okurken kulağınıza tırmalayan, garip gelen bir yer varsa, orada anlatım bozukluğu olma ihtimali yüksektir. Anlamı bozmadan kelime çıkarmaya çalışın.

📌 Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri

Türkçeyi doğru ve etkili kullanmak için yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine dikkat etmek çok önemlidir.

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümleler büyük harfle başlar.
  • Özel isimler (kişi adları, yer adları, millet, dil, din adları vb.) büyük harfle başlar.
  • Kurum, kuruluş, dernek, şirket adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
  • Kitap, dergi, gazete adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (özel isimler hariç).
• de/da Bağlacının ve -de/-da Ekinin Yazımı:
  • Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örn: "Sen de gel.")
  • Ek olan "-de/-da" bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örn: "Evde kimse yok.")
• ki Bağlacının ve -ki Ekinin Yazımı:
  • Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. (Örn: "Baktım ki gelmiş.")
  • Ek olan "-ki" bitişik yazılır (ilgi eki veya sıfat yapan ek). (Örn: "Evdeki hesap", "Seninki nerede?")
• Sayıların Yazımı:
  • Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır. (Örn: "üç elma")
  • Para miktarı, istatistiksel veriler gibi durumlarda rakamla yazılır. (Örn: "15 kilogram")
• Noktalama İşaretleri:
  • Nokta (.): Cümle sonuna, kısaltmalara, sıra sayılarına konur.
  • Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek için kullanılır.
  • Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için kullanılır.
  • Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
  • Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
  • Tırnak İşareti (" "): Başka birinden doğrudan aktarılan sözleri belirtmek için kullanılır.

⚠️ Dikkat: "Mi" soru eki her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimeye bitişik, kendinden sonraki eklere bitişik yazılır. (Örn: "Geldin mi?", "Okuyor musun?")

📌 Paragrafta Anlam ve Anlatım

Paragrafın ana düşüncesini, konusunu ve yazarın düşüncelerini nasıl aktardığını anlamak önemlidir.

• Paragrafın Konusu: Paragrafta üzerinde durulan, bahsedilen şeydir. "Bu paragrafta neden bahsediliyor?" sorusunun cevabıdır.
• Paragrafın Ana Düşüncesi: Yazarın okuyucuya vermek istediği asıl mesajdır. "Yazar bu paragrafı neden yazdı?" sorusunun cevabıdır.
• Anlatım Biçimleri:
  • Öyküleme (Hikaye Etme): Bir olayın zaman ve mekan belirterek anlatılmasıdır. Hareket ve olaylar ön plandadır.
  • Betimleme (Tasvir Etme): Varlıkların, yerlerin, kişilerin özelliklerini göz önünde canlandıracak şekilde anlatılmasıdır. Sıfatlar bolca kullanılır.
  • Açıklama: Bilgi vermek, öğretmek amacıyla nesnel bir dille yapılan anlatımdır. Ders kitaplarında sıkça görülür.
  • Tartışma: Yazarın bir düşünceyi çürütmek veya kendi düşüncesini savunmak için kullandığı anlatım biçimidir. Okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi bir üslup kullanılır.
• Düşünceyi Geliştirme Yolları:
  • Tanımlama: "Bu nedir?" sorusuna cevap veren ifadelerdir.
  • Örnekleme: Anlatılan düşünceyi somutlaştırmak için örnekler verilmesidir.
  • Karşılaştırma: İki farklı varlık veya kavram arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya konulmasıdır.
  • Tanık Gösterme: Alanında uzman, tanınmış bir kişinin sözünü alıntılayarak düşünceyi desteklemedir.
  • Sayısal Verilerden Yararlanma: İstatistik, anket gibi sayısal bilgileri kullanarak düşünceyi inandırıcı kılmadır.
  • Benzetme: İki farklı varlık veya kavramı ortak bir özellik açısından birbirine benzetmedir.

💡 İpucu: Ana düşünce genellikle paragrafın başında veya sonunda yer alır. Konu ise paragrafın tamamına yayılmıştır.

📌 Söz Sanatları (Edebi Sanatlar)

Anlatımı daha etkili, güzel ve çarpıcı hale getirmek için kullanılan sanatlardır.

• Benzetme (Teşbih): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir.
  • Örnek: "Aslan gibi güçlü bir adamdı."
• Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana ait özelliklerin verilmesidir.
  • Örnek: "Rüzgar fısıldıyordu ağaçlara."
• Konuşturma (İntak): Kişileştirilen varlıkların konuşturulmasıdır. Kişileştirmenin bir adım ötesidir.
  • Örnek: "Deniz, 'Beni kirletmeyin!' diye haykırdı."
• Abartma (Mübalağa): Bir durumu, olayı veya özelliği olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük göstermektir.
  • Örnek: "Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır."
• Tezat (Karşıtlık): Birbirine zıt kavramların, durumların veya düşüncelerin bir arada kullanılmasıdır.
  • Örnek: "Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz."

📝 Bu notlar, sınavda karşılaşabileceğiniz konuları hatırlamanıza ve daha kolay anlamanıza yardımcı olacaktır. Başarılar dilerim!