Yukarıdaki cümlede görülen anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gereksiz sözcük kullanımı
B) Anlamca çelişen sözcükler
C) Tamlama yanlışlığı
D) Tümleç eksikliği
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir anlatım bozukluğu türünü inceleyeceğiz. Cümleyi dikkatlice okuyarak ve yüklemlerin ne tür öğelere ihtiyaç duyduğunu düşünerek doğru cevabı bulabiliriz.
Öncelikle cümlemizi inceleyelim: "Herkes onu çok sever ve değer verirdi."
Cümlede iki ayrı yüklem (eylem) bulunmaktadır: "sever" ve "değer verirdi". Bu iki yüklem "ve" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır.
İlk yüklem olan "sever" fiilini ele alalım: "Herkes onu çok sever." Burada "onu" sözcüğü, "sever" fiilinin nesnesidir (belirtili nesne). Bu kısımda bir sorun yok.
Şimdi ikinci yüklem olan "değer verirdi" fiilini ele alalım. "Değer vermek" birleşik fiili, kime veya neye değer verildiğini belirten bir dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) gerektirir. Yani "kime değer verirdi?" sorusuna cevap verecek bir öğeye ihtiyaç duyar.
Cümlede "Herkes onu çok sever ve değer verirdi." denildiğinde, "değer verirdi" fiilinin kime değer verildiğini belirten bir öğesi eksiktir. Cümlenin anlam bütünlüğüne göre, "onu" sözcüğünün hem "sever" fiili için hem de "değer verirdi" fiili için kullanıldığı düşünülse de, "değer vermek" fiili "-e/-a" yönelme hal ekini alan bir dolaylı tümleçle kullanılır.
Doğru cümle yapısı şöyle olmalıdır: "Herkes onu çok sever ve ona değer verirdi." Burada "ona" sözcüğü, "değer verirdi" fiilinin dolaylı tümlecidir.
Cümlede eksik olan bu "ona" sözcüğü bir dolaylı tümleçtir. Dolayısıyla, cümlede bir tümleç eksikliği bulunmaktadır.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
A) Gereksiz sözcük kullanımı: Cümlede fazladan bir sözcük değil, eksik bir sözcük vardır. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
B) Anlamca çelişen sözcükler: "Sever" ve "değer verirdi" fiilleri anlamca birbiriyle çelişmez, aksine birbirini tamamlar. Bu seçenek de doğru değildir.
C) Tamlama yanlışlığı: Cümlede bir isim veya sıfat tamlaması hatası bulunmamaktadır. Bu seçenek de doğru değildir.
